Nieuws Europese Commissie

Frans Timmermans niet, Ursula von der Leyen wel voorgedragen als EU-commissievoorzitter

De beoogde nieuwe voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen Beeld AP

Het is vaker gebeurd, en het gebeurt nu weer: de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wordt iemand met wie bijna niemand rekening heeft gehouden. Niet Frans Timmermans, maar de Duitse defensieminister Ursula von der Leyen is na een lange en veelbewogen reeks vergadersessies door de 28 regeringsleiders uit de hoge hoed getoverd als opvolger van Jean-Claude Juncker. 

De voordracht van de 61-jarige CDU-minister Von der Leyen is een compromis. Als het Europees Parlement ermee instemt, wordt zij de allereerste vrouwelijke commissievoorzitter.

Daarmee kwam iets na 19.00 uur Brusselse tijd een einde aan drie dagen van bijna onafgebroken topoverleg. De christen-democratische Europese Volkspartij (EVP) haalt met Von der Leyen een grote slag binnen. Met de afgekeurde ‘spitskandidaat’ Manfred Weber dreigden de christen-democraten het commissievoorzitterschap te verliezen, maar nu behouden ze alsnog hun greep op die functie, die ze sinds 2004 onafgebroken bekleden.

Bittere pil

De hele stoet spitskandidaten (onder wie Weber en Timmermans), die maandenlang campagne hebben gevoerd voor het commissievoorzitterschap, vissen allemaal achter het net. Dat is, in het algemeen, een enorme nederlaag voor het spitsenkandidaat-systeem en daarmee voor het Europees Parlement. Meer in het bijzonder is het een zware slag voor Timmermans. Hij is nu de derde Nederlander in de geschiedenis die op het nippertje naast een Brusselse hoofdprijs grijpt. Ruud Lubbers was in 1994 dichtbij het commissievoorzitterschap, terwijl Jan Peter Balkenende in 2009 een serieuze gegadigde was voor het nieuw gecreëerde voorzitterschap van de Europese Raad.

Timmermans, de huidige tweede man van de commissie-Juncker, leek sinds zondag de sleutel van het voorzitterskantoor op de dertiende verdieping van het Berlaymont-gebouw binnen handbereik te hebben. Maar de weerstand van twee fronten (de oostelijke lidstaten en de christen-democratische partijkoepel EVP) werd hem te veel.

Zoals de zaken er nu voorstaan, blijft hij wel vicevoorzitter van de nieuwe commissie, de post die hij de afgelopen vijf jaar al heeft bekleed. Hij zou wel zijn eretitel van ‘eerste vicevoorzitter’ kwijtraken: de Deense Eurocommissaris Margrethe Vestager, zou op gelijk niveau met de Limburger komen te staan.

Minstens twee vrouwen

Het voorzitterschap van de Europese Raad van regeringsleiders, nu nog bekleed door Donald Tusk, is toebedeeld aan de Belgische premier Charles Michel. Dat is een hoofdprijs voor zijn liberale partijfamilie. De beoogde opvolger van Federica Mogherini als buitenland-coördinator is de Spaanse minister van buitenlandse zaken Josep Borrell, een sociaal-democraat.

Als nieuwe president van de Europese Centrale Bank heeft de Franse president Macron zijn landgenoot Christine Lagarde voorgedragen, nu nog IMF-directeur. Met Von der Leyen en Lagarde op de topfuncties wordt, toch nog vrij onverwacht, voldaan aan een eis die eerder door onder anderen Tusk is uitgesproken: minstens twee vrouwen in het hele pakket.

Puzzel

Een hoop discussie was er ook over het voorzitterschap van het Europees Parlement. Hoewel dat strikt genomen geen zaak is voor de regeringsleiders, maar voor het parlement zelf (woensdag stemt het daarover) wordt ook deze functie meegenomen in de totale puzzel. Er was dan ook veel telefonisch overleg met parlementaire kopstukken in Straatsburg, waar het nieuwgekozen parlement dinsdag voor het eerst bijeenkwam.

Dat overleg ging echter vooral over de voordracht van Von der Leyen. De regeringsleiders moeten zeker weten dat zij bij de noodzakelijke parlementsstemming over de voordracht, over twee weken, een meerderheid achter zich krijgt. De sociaal-democraten en de Groenen lieten al vrij snel weten dat ze niet voor Von der Leyen zullen stemmen.

Als parlementsvoorzitter wordt de Bulgaarse Europarlementariër Sergej Stanisjev genoemd, tevens voorzitter van de Europese sociaal-democratische partijkoepel PES. Grote vraag is nog of hij dat voorzitterschap zal delen met Weber (ieder 2,5 jaar). Als de Beierse CSU’er zelfs dat niet krijgt, is hij zonder twijfel de allergrootste verliezer van deze race om de topbanen.

Lees ook:

Europese banencarrousel ontaardt in uitputtingsslag

Bijna een geheel etmaal van Brussels topoverleg heeft geen doorbraak opgeleverd in de strijd om de EU-topbanen. Dinsdag praten de regeringsleiders verder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden