Frans Strijards biedt virtuoze taaltocht door feit en fictie

’Dankwoord?’ door De Voortzetting; tekst/regie: Frans Strijards; tournee t/m 15-12; inl. www.bureaubarel.nl of www.devoortzetting.nl

Als er één overtuigend argument is waarom Frans Strijards terecht zijn plaats heeft teruggekregen in het Nederlandse theaterlandschap, dan is het ’Dankwoord?’. Het is het eerste deel van een vierluik dat Strijards de komende twee jaar zal ensceneren, en het blaast als een wellustig wervelende windvlaag alle stof van de vaderlandse toneelschrijfkunst.

Met satanisch genoegen schotelt de schrijver/regisseur ons een ogenschijnlijk nette meneer voor die ons – nadat hij zijn publiek heeft welkom geheten als „geëerde leden van de jury, gewaardeerd comité” vanwege de toekenning van een penning van verdienste aan hem als „fulminant polemist” – meesleurt in een duizelingwekkende tocht door een denkbeeldige stad met denkbeeldige mensen en gebeurtenissen, die ons niettemin erg bekend voorkomen.

Het ligt voor de hand te veronderstellen dat Strijards afrekent met alle frustraties van de afgelopen jaren, waarin hij uit het bestel geknikkerd kon worden. Maar zo eenvoudig is het niet. Zonder rancune laat hij juist de theatrale kracht van het woord voelen, als het erom gaat samen de duistere krochten en kronkels van een niet bepaald harmonische samenleving te doorvorsen. Na afloop kom je er gelouterd uit tevoorschijn in het besef dat alles zo door kan gaan of opnieuw beginnen.

Zo is er het griezelig komisch beeld van een kistje met een brandend lichtje in een etalage, waar de winkelbaas op gezette tijden woedend de stekker uit trekt, waarna een hand zich uit dat kistje wurmt om zelf de stekker in het stopcontact te steken. Zijn hele bestaan daarin uitgebeeld, zegt de man, die even daarvoor ironisch van een muziekproject heeft verhaald, waarvoor talloze bollen zo in de grond zijn geplant dat tegen de tijd van het bijbehorende festival een melodie in bloei staat.

Met een virtuoos gevoel voor theatrale metaforen geeft de laureaat zijn kijk op een mentaliteit waarin echt en onecht, geld, ijdele hoogmoed, naijver tot een waardevrije, makkelijk te verteren cocktail zijn vermengd. Kun je dan, als je daar een prijs krijgt, niet beter verdwijnen zonder ’dankjewel’ te zeggen, liefst in vermomming? Of, nog beter, eerst in een bliksemend betoog laten zien wat je waard bent?!

Al zappend van het ene naar het andere onderwerp vormt ’Dankwoord?’ een caleidoscopische conference. In de polemische gelaagdheid herken je het werk van Peter Handke, Thomas Bernhard en dat van Strijards zelf (vooral ’Het syndroom van Stendhal’). In Helmert Woudenberg heeft hij een ideale vertolker gevonden. Schijnbaar struikelend soms over zijn woorden in een kennelijke strijd tussen zelfbeheersing en gedrevenheid, ís hij de man die gewoonweg niet kán zwijgen.

Met slechts een gesloten voordoek en simpele katheder als ambiance maken acteur, regisseur en schrijver taal tot meestergids van de verbeelding. Door feit en fictie. Hoe spannend en geestig kan dat zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden