Frans is slecht Latijn

Rob Schouten

Was het mijn dochter die een jaar in de Dominicaanse Republiek op school zit? Mijn zus die in Suriname gewoond heeft? Ik weet niet aan welke Caribische verdienste ik het te danken had, maar ik werd zomaar uitgenodigd voor de masterclass van de grote Caribische schrijver Derek Walcott, de winnaar van de Nobelprijs voor de literatuur 1992, die deze dagen in Amsterdam is. Nou ja, masterclass? Zo beliefde de meester het zelf niet te noemen want hij was helemaal geen master en trouwens wat zouden wij, zijn collega-schrijvers, van hem moeten leren? Voorbereid had hij het ook niet, we moesten maar wat vragen stellen. Bijvoorbeeld hoe hij tot zijn beroemdste werk, het epische gedicht ’Omero’, over de omzwervingen van een zwarte zeeman over de Caribische zee, was gekomen. Antwoord: de dood van een vriend, en het geluid van varkens die geslacht werden. Zo werkt kennelijk de creatieve geest, ze schiet heen en weer, combineert zonder dat je het weet, hotst en botst en ontdekt en voor je het weet heb je een moderne Caribische versie van Homerus. Ik zelf was vooral benieuwd hoe Olympisch zo’n Nobelprijs je maakt, hoezeer boven alle kleingeestigheid verheven. Het kon niet uitblijven, Walcott, zelf van Afrikaans-Europese afkomst, gispte het kolonialisme of liever gezegd, de blijvende dominantie en arrogantie van de Westerse cultuur, ook als ze hun koloniën allang hebben verlaten. De politiek correcte reactie dus van de anti-imperialist, die de schrijver nog wel even wilde illustreren door de wereldtalen die zich altijd zo vér verheven voelen boven de plaatselijke taaltjes, op hun nummer te zetten: ’Frans is zeer slecht latijn’ (gelach in de zaal). Maar het zou wel goedkomen, zoals het ook in de muziek, die universele taal, al wel goed was gekomen met de mengsmering van culturen. Ook over de poëzie zelf hoorden we iets, namelijk dat ze vooral ook intelligent moest zijn, niet alleen maar gevoel, een gedicht was ook inhoud. Mee eens, dacht ik en ik merkte dat het me enigszins verbaasde van zo’n grote Caribische dichter, bij wie ik in mijn Westerse geborneerdheid vooral vuur en sentiment had verwacht. Van die andere grote en intelligente auteur uit de Cariben, V.S. Naipaul, conservatief en anglofiel criticus van inheemse culturen, bleek Walcott daarentegen niks te moeten hebben. Hij raakte zichtbaar geërgerd, wilde er niet over praten maar liet nog wel even los dat hij hem een verdorven sujet vond en waarschijnlijk krankzinnig; iemand die welke cultuur dan ook ’leegheid’ aanwrijft is een slecht mens, leerde hij de onschuldige vragensteller. Ook nogal Olympisch, als je het mij vraagt: wij zijn allen groot, mooi en goed, behalve degenen die vinden van niet. Aan Tommy Wieringa, die zijn jeugd voor een belangrijk deel op Aruba doorbracht, vroeg ik na afloop nog even hoe hij het in de Cariben gevonden had. Natuurlijk, het had hem gevormd, hij dacht er met liefde aan maar ’eh leeg toch wel’. Nu nog dat grote gedicht ’Omero’ eens lezen, want dat kwam er tot nu toe eerlijk gezegd niet van, en ik ben Caribisch weer helemaal bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden