Frankrijk wil familie niet ontmantelen

Niet erkennen van kinderen van draagmoeders brengt Parijs op ramkoers met mensenrechtenhof

Frankrijk is veroordeeld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) omdat het kinderen die door draagmoeders op de wereld zijn gezet, niet erkent. Maar de regering geeft zich niet gewonnen.

In Frankrijk is het dragen van een kind van een ander verboden, of dit nu vrijwillig of tegen betaling gebeurt. En dat blijft ook zo, als het aan Parijs ligt.

"Wij zullen deze ontoelaatbare praktijk niet via een omweg normaliseren of erkennen", zei premier Manuel Valls afgelopen weekend. Zondag gingen in Parijs en Bordeaux tienduizenden, voornamelijk katholieke, demonstranten de straat op om te protesteren tegen wat zij omschrijven als de 'ontmanteling van de familie'.

Valls kan hen geruststellen. De kinderen die surrogaatmoeders in het buitenland baren, kunnen ook straks niet rekenen op Franse geboortepapieren. En als gevolg daarvan ook niet op een paspoort of een identiteitskaart en de mogelijkheid om te erven wanneer een van de ouders overlijdt.

Hiermee keert Valls zich lijnrecht tegen het EHRM. Dat veroordeelde Frankrijk in juni voor het niet inschrijven in het geboorteregister van twee kinderen die waren gedragen door Amerikaanse draagmoeders.

Het belang van het kind weegt zwaarder dan de politieke keuze om draagmoederschap te verbieden, aldus het EHRM, die van de Franse autoriteiten automatische erkenning van buitenlandse geboorteakten eist.

Valls probeert zich te houden aan een belofte die zijn socialistische regering in 2013 deed. In dat jaar werd het homohuwelijk ingevoerd, na een lange reeks massaprotesten van dezelfden die zich nu op de draagmoederpraktijk hebben gestort.

De tegenstanders vreesden toen dat de 'mariage gay' de deur open zou zetten voor IVF-behandelingen voor lesbische vrouwen - in Frankrijk alleen toegankelijk voor hetero-stellen - en GPA (gestation pour autrui, zwangerschap voor een ander). Zeker van GPA zou geen sprake van zijn, bezwoer toen ook president François Hollande.

Frankrijk, dat niet in beroep ging tegen de uitspraak van het EHRM, kan een nieuwe veroordeling naast zich neerleggen. Uiteindelijk kunnen de rechters in Straatsburg Valls en de zijnen alleen maar oproepen tot inkeer te komen. Bovendien wordt van Frankrijk niet gevraagd om GPA te legaliseren.

Maar prettig is het niet voor een regering van progressieve signatuur om op ramkoers te komen met een instantie die wordt gezien als de ultieme hoeder van hoeder van vrijheden en rechten. En dat nog wel over een kwestie die Valls en zijn politieke vrienden eerder zonder al te veel problemen dachten op te lossen. In 2011 noemde Valls zelf de GPA nog een 'onafwendbare ontwikkeling'.

Van een onvermijdelijke stap is de GPA voor links een hoogst problematische kwestie geworden. De twijfel groeit of alles wat kan ook moet worden toegestaan en gefaciliteerd. Valls is mogelijk op andere gedachten gebracht door de filosofe Sylviane Agacinski, de echtgenote van zijn politieke mentor, oud-premier Lionel Jospin. Agacinski schreef een vlammend pleidooi tegen de commercialisering van het vrouwenlichaam.

Ook het linkse boegbeeld Daniel Cohn-Bendit is sceptisch. "In de Verenigde Staten zag ik in de krant advertenties waar ik niet gerust op ben", zei de vers gepensioneerde Europarlementariër onlangs in een interview. " 'Ik zoek zwarte draagmoeder, IQ 120', of: 'Ik zoek een zaaddonor, IQ 130', dat soort dingen. Ik vraag me af of we dan niet proberen om kinderen te ontwerpen."

Valls hoopt met een 'internationaal initiatief' het onmogelijk te maken dat Franse stellen in landen als India of de VS gebruik maken van draagmoeders.

Dat is zinloos, zeggen voorstanders van een gereglementeerde GPA, omdat vraag en aanbod elkaar hoe dan ook vinden. Wensouders hebben veel geld over voor een kind, en de keus voor een Indiase vrouw, die via het draagmoederschap uit de prostitutie kan blijven, is vaak snel gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden