Frankrijk vecht over lot van illegalen

AMSTERDAM - De emoties zijn hoog opgelopen in Frankrijk. Links verwijt rechts dat het een knieval maakt voor de racisten van het Front National met verharding van haar optreden tegen buitenlanders; rechts verwijt links dat het met zijn softe politiek het FN juist in de kaart speelt.

Intellectuelen gaan de barricade op tegen wijziging van de immigrantenwetgeving. En immigranten zelf verwijten de intellos, dat zij 'troebel van geest' zijn, omdat ze geen onderscheid zouden maken tussen henzelf, de legale immigranten en de 'illegalen' voor wie de wetgeving bedoeld is.

Iedereen valt over elkaar. De immigrant is discussiepunt nummer één in huiskamer en etablissement. De commotie is ingegeven door een opeenstapeling van gebeurtenissen. De wetsvoorstellen van minister van binnenlandse zaken, Jean-Louis Debré, waren in oktober vorig jaar al bekend, maar werden pas actueel toen in het Zuid-Franse Vitrolles het extreem-rechtse Front National een klinkende verkiezingsoverwinning behaalde.

FN-kandidaat Catherine Mégret versloeg daar in haar eentje de socialist die de steun had gekregen van alle andere politieke partijen in Frankrijk. Ze zetelt daar nu als burgemeester en schreeuwt van de daken dat zij de buitenlanders in haar gemeente hard zal aanpakken.

Eerder reageerde de oppositie van socialisten en communisten in de Assemblée nauwelijks bij bespreking van de wet. Het onderwerp komt weer op de agenda als op 4 februari dit jaar de politie in het Noord-Franse Lille een vrouw arresteert omdat ze een illegale vreemdeling onderdak gaf zonder dit bij de politie aan te geven. Diezelfde dag wordt de wet-Debré behandeld door de Senaat. De linkse senatoren reageren in tegenstelling tot hun collega's in de Franse Tweede Kamer nu wel fel op de wetsvoorstellen, in al hun woede over het incident in Lille. Het voorstel krijgt onder deze druk weer zijn oude vorm. Enkele dagen later, op 9 februari, wint het Front National de burgemeestersverkiezingen in Vitrolles.

Drie dagen later klimmen de cineasten in de pen en publiceren een petitie. De Fransen worden opgeroepen tot burgerlijke ongehoorzaamheid en verzet tegen de wetsvoorstellen. Meer dan 120 000 mensen zetten hun handtekening, onder hen bekende filmers, schrijvers en acteurs. Een gemeenschappelijk front onstaat tegen de toenemende vreemdelingenhaat in Frankrijk, met name tegen het FN. Een vreedzame demonstratie van de beweging, afgelopen zaterdag in Parijs, trekt maar liefst honderdduizend mensen.

Sinds dinsdagavond buigt de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer, zich over de wetten. Deze week nog zouden de debatten afgerond moeten zijn. Duizenden betogers verzamelden zich dinsdagavond voor het parlementsgebouw in Parijs (30 000 volgens organisatoren; 16 000 volgens politie). De mobiele eenheid werd bekogeld met stenen: 30 agenten raakten gewond, 40 betogers werden opgepakt. In het parlementsgebouw maakten de geachte afgevaardigden elkaar dinsdagavond en gisteren voor rotte vis uit. Parlementsvoorzitter Philippe Séguin moest met enige regelmaat de parlementariërs tot de orde roepen. De regeringspartijen hebben overigens een grote meerderheid in het parlement. De wetsvoorstellen zullen ongetwijfeld aangenomen worden. Maar de oppositie zal alle mogelijkheden aanwenden om de zaak te vertragen.

En zelfs op het Europese parlement in Straatsburg sloeg de verontwaardiging over. Het Europarlement veroordeelde vorige week de Franse wetgeving tegen immigranten, wat tot een woedende uitval van president Jacques Chirac en zijn minister van buitenlandse zaken, Hervé de Charette, leidde. Dit parlement had zich niet te bemoeien met interne Franse aangelegenheden en was “zijn naam niet waardig”. Waarop de Spaanse voorzitter, José-Maria Gil Robles, de woorden van De Charette weer hekelde. Ze waren “een onaanvaardbare beoordeling van het Europese parlement, zijn rol en zijn waardigheid”. De Euro-voorzitter eiste excuses. Zo niet dan was de minister niet welkom in het parlement. De excuses kwamen niet en een afspraak met De Charette voor gistermiddag werd afgezegd.

De wet-Debré is bedoeld om de gaten te dichten in de wetgeving van minister Charles Pasqua uit 1993. De politie zou er meer mogelijkheden mee krijgen om illegale immigranten uit niet-Europese landen te achterhalen. Aanvankelijk was er een meldingsplicht in vastgelegd voor iedere Franse burger die een immigrant huisvest. Bij aankomst en vertrek van de gast moest de plaatstelijke overheid getipt worden. Maar deze passage is, naar verluidt, uit het wetsvoorstel gehaald na de felle protesten tegen deze 'verklikkerij' die doet denken aan de tijden van het Vichy-regime, toen de Fransen hun joodse landgenoten aangaven bij de met de nazi's collaborerende overheid.

Sinds 1982 is de wetgeving uit 1945 over het verblijf van immigranten in Frankrijk maar liefst dertien maal veranderd. De wet van Pasqua in '93 komt neer op een beperking van gezinshereniging en een verharding van de formaliteiten bij binnenkomst van Frankrijk. De hulp aan illegalen, aan buitenlanders 'en situation irregulière', wordt strafbaar gesteld. Een jacht op illegalen in het gehele land wordt op touw gezet. Voor illegale immigranten is Frankrijk vanaf dat moment nauwelijks aantrekkelijk meer.

En dan komt daar tenslotte het wetsvoorstel van de huidige regering-Juppé boven op. De buitenlander met een kortdurende verblijfsvergunning moet zich melden bij vertrek van een plaats of huis. Het over de grens zetten zal gemakkelijker worden. En vernieuwing van de verblijfsvergunning van tien jaar verloopt niet meer automatisch. Eerst moeten de immigranten aantonen dat ze geen 'bedreiging voor de openbare orde' vormen en een 'vaste verblijfplaats' hebben in Frankrijk.

Verder kan de politie zonder pardon de auto's van immigranten doorzoeken en paspoorten innemen van buitenlanders die niet de vereiste verblijfspapieren bij zich hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden