Frankrijk / Twee keer gestorven in de hitte

Frankrijk kampt met de naweeën van de hittegolf van begin deze maand. In noodmortuaria liggen zij die 'twee keer stierven': in eenzaamheid overleden, en niemand komt ze ophalen.

PARIJS - 'Families hier parkeren'. Het A4'tje hangt bijna onzichtbaar op de hoek van de enorme loods. In deze godverlaten omgeving van asfalt en zwerfvuil, met op de achtergrond het geraas van de snelweg, doet het woord 'familie' misplaatst aan. Maar om de hoek hangt op een deur nog een A4'tje: 'Ontvangst families'.

Sinds 15 augustus heeft de gemeente Parijs deze loods, met koelinstallatie, gevorderd om er de stoffelijke overschotten te bergen waarvoor de mortuaria geen plaats meer hadden. De hittegolf die het land begin augustus in zijn greep hield, zorgde voor een piek in het aantal sterfgevallen: 87 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Onder de overledenen waren veel ouderen, die in eenzaamheid bezweken en niet direct gemist werden.

De loods staat in een afgelegen hoek van Rungis, het voedseldistributiecentrum van Parijs. Vlees, vis en groenten hebben er hun eigen wijken, waar vierentwintig uur per dag geladen en gelost wordt; alleen ervaren chauffeurs kennen er de weg. Het moet vreemd zijn om als familie van hieruit een dierbare naar zijn laatste rustplaats te begeleiden, ook al heeft de begrafenisonderneming die de loods moest inrichten, zijn best gedaan.

Grijze vilten vloerbedekking, dennenboompjes in potten en een paars gordijn moeten de ontvangstruimte enige waardigheid geven. Een tafel voor het condoleanceregister ontbreekt niet, maar bepalend voor de ambiance is toch het oorverdovende gebrom van de koelinstallaties aan het plafond en de temperatuur van amper 5 graden boven nul.

Achter de ontvangstruimte staat een rij uit houten schotten opgetrokken rouwkamertjes, en daarachter is het gedeelte waar de lijkenzakken liggen. ,,Niet alle lichamen zijn toonbaar'', legt de begrafenisondernemer uit, ,,in sommige gevallen moeten we de familie sterk afraden de overledene nog te willen zien''.

Een team van 120 ambtenaren speurt nog naar nabestaanden van een aantal overledenen. In Rungis lagen gisteren nog 'plusminus tien' van dergelijke gevallen, waarover de commentator in een Franse krant schreef: ,,Zij zijn twee keer gestorven. De eerste keer toen hun omgeving vergat nog verder naar hen om te kijken, en een tweede keer tijdens de hittegolf.'' De secretaris-generaal van het gemeentehuis constateerde dat het ,,niet om een administratief of organisatorisch, maar veeleer een sociologisch probleem gaat''. Anders gezegd: het ontbreekt de Republiek aan fraternité, naastenliefde.

In eerste instantie schoof iedereen de verantwoordelijkheid op de regering, de oppositie eiste het aftreden van de minister van gezondheid. Uit een enquête van het weekblad Nouvel Observateur blijkt dat 33 procent van de Fransen nu vindt dat 'de maatschappij als geheel' blaam treft voor het verwaarlozen van de oudste generatie. Ook de stelling dat er tegen dermate uitzonderlijke klimatologische omstandigheden weinig te doen is, spreekt vier op de tien ondervraagden aan. Een meerderheid vindt dat de oppositie er verkeerd aan heeft gedaan door te trachten uit de hittegolf politiek gewin te halen. Desalniettemin ontving premier Raffarin gisteravond vertegenwoordigers van de ouderenzorg om een 'Marshall-plan op te stellen', lees: veel geld te beloven om de naastenliefde een handje te helpen.

In de loods wacht een Senegalees meisje totdat het lichaam van haar overleden oom zal worden vrijgegeven. Zij kwalificeert het noodmortuarium als 'koud maar waardig'. Het overlijdensbericht bereikte haar via een omweg. De Franse ambtenaren hadden hier geen nabestaanden gevonden en toen de familie in Dakar getraceerd. Die belde haar vervolgens met de mededeling dat haar oom op Rungis lag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden