Frankrijk schrapt na twee jaar de noodtoestand

Verhoogde waakzaamheid is in Frankrijk de afgelopen jaren de norm geworden. Beeld EPA
Verhoogde waakzaamheid is in Frankrijk de afgelopen jaren de norm geworden.Beeld EPA

Frankrijk maakt een einde aan een ongekend langdurige noodtoestand. Deze werd door de vorige president François Hollande ingesteld na de aanslagen in Parijs van november 2015, die aan 130 mensen het leven kostten.

De noodtoestand is sindsdien vijf keer verlengd omdat er steeds nieuwe aanslagen waren. Maar op 1 november is het echt afgelopen. De afschaffing is mogelijk dankzij een aangescherpte antiterrorismewet die gisteren werd aangenomen door de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer. De nieuwe wet maakt veel regels uit de noodtoestand definitief, tot ongenoegen van mensenrechtenorganisaties en linkse politici. Die vinden dat de overheid de aantasting van burgerlijke vrijheden van de afgelopen jaren nu juridisch normaliseert.

Onder de huidige noodtoestand kan de politie het verkeer van personen of voertuigen beperken wanneer ze wil. Agenten kunnen ook huisarrest opleggen en huiszoekingen doen zonder tussenkomst van de rechter. De nieuwe wet geeft de politie grofweg diezelfde bevoegdheden, maar dan permanent, zij het alleen in het geval van een terreurverdenking. Bij huiszoekingen moet er vooraf wel een rechter aan te pas komen.

Het wordt voor gezagsdragers ook eenvoudiger om gebedshuizen te sluiten die haatdragende ideeën verspreiden of geweld verheerlijken. En de nieuwe wet biedt de inlichtingendiensten extra mogelijkheden bij het afluisteren van digitale communicatie. Zo krijgen verdachten de plicht om aan de politie hun inlognamen en wachtwoorden af te staan van al hun internetaccounts.

Felle kritiek

Omdat de politie minder antiterreurmaatregelen vooraf door de rechter hoeft te laten toetsen, zijn burgers straks minder beschermd tegen misbruik door agenten, is de vrees. De radicaal-linkse partij La France Insoumise is om die reden fel gekant tegen de nieuwe wet, die een ‘permanente noodtoestand’ zou creëren.

Het rechts-populistische Front National vindt de tekst juist te slap. FN-leidster Marine Le Pen wil liever een wet die terrorisme behandelt als oorlogshandeling en die het mogelijk maakt om buitenlandse wetsovertreders systematisch het land uit te zetten. Zij wil ook dat Frankrijk uit het Schengen-verdrag stapt, zodat het weer zelf zijn eigen grenzen kan controleren. Maar de partij heeft te weinig zetels om iets voor elkaar te krijgen.

De Franse president Emmanuel Macron had al aangekondigd dat hij de noodtoestand wilde schrappen. Hij slaagt daar nu in dankzij de meerderheid die zijn partij La République En Marche in de Assemblée heeft. De Senaat, die de wet in een eerdere vorm al goedkeurde, zal volgende week naar verwachting hooguit nog kleine wijzigingen aanbrengen.

Het afschaffen van de noodtoestand zal geen gevolgen hebben voor de massale bewaking die is ingesteld op drukke plekken. De 7000 zwaarbewapende militairen blijven voorlopig gehandhaafd omdat ook de terreurdreiging onverminderd hoog blijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden