Frankrijk poldert om crisis te bestrijden

Renault sluit akkoord met vakbonden: lonen bevroren in ruil voor garantie op werk

De Franse arbeidsmarkt is vastgeroest, maar verandering is op komst. Werkgevers en vakbonden sloten begin dit jaar een uniek 'polderakkoord' dat nu als wetsvoorstel het parlement bereikt. En voor de verandering steunen werknemers van autofabrikant Renault het reddingsplan van hun directie. Zonder conflict. Zonder ook maar een enkele brandende autoband voor het hek van een fabriek, hebben twee vakbonden hun handtekening gezet onder een akkoord dat Renault van de ondergang moet redden.

De crisis dwingt Renault tot hard ingrijpen, maar toch belooft topman Carlos Ghosn geen vestiging in Frankrijk te sluiten. De productie gaat zelfs omhoog. In ruil voor behoud van werkgelegenheid worden salarissen bevroren en gaan werknemers langer werken. Na een dreigende polemiek over de beloning van Ghosn, levert hij zelf ook in.

Renault bewijst dat een constructieve sociale dialoog mogelijk is in een bedrijf dat in moeilijkheden verkeert. Als het aan minister van arbeid Michel Sapin ligt, is het akkoord het eerste van een lange serie in de Franse industrie. Sapin presenteerde vorige week een wetsvoorstel dat een 'historische overeenkomst' uitwerkt die de bonden begin dit jaar sloten met de werkgevers.

De meest conservatieve vakorganisaties, de CGT en FO, gingen met de Communistische Partij de straat op tegen dit 'akkoord van de schande'. Maar hun actie mislukte. In het hele land kwamen niet meer dan 30.000 demonstranten opdagen.

Dat is goed nieuws voor Sapin. En voor het imago van Frankrijk dat onlangs een verdere deuk opliep door een aanval van de Amerikaanse tractorbandenkoning Maurice Taylor. Die hekelde in een brief aan de luidruchtige minister van herindustrialisatie, Arnaud Montebourg, de 'crazy French labour union' en hij noemde Franse werknemers lui.

Maar met de flexisécurité, meer vrijheid voor werkgevers en meer zekerheid voor werknemers, komen er nog geen banen bij. De werkloosheid in Frankrijk is nu meer dan 10 procent en daar is alleen met economische groei iets tegen te doen.

Er zijn meer redenen om het enthousiasme over het akkoord te temperen, zegt Claude Emmanuel Triomphe van de denktank voor arbeidsmarktvraagstukken Astrees. "Bij Renault heeft één belangrijke vakbond nog niet getekend en zonder haar instemming telt het akkoord niet. Hetzelfde geldt voor de wet van Sapin die nog door het parlement moet. We moeten afwachten hoe historisch dit is. Voorlopig hebben we het alleen over papier."

Er zal tijd nodig zijn om van 'oude gewoonten en reflexen' af te komen, denkt Triomphe. "Onderhandelen over een sociaal plan is hier totaal nieuw. Men is gewend gelijk het oordeel te vragen van de instantie die beslist in geval van onenigheid."

Een grote vooruitgang van de wet is, volgens Triomphe dat het aantal juridische conflicten rond ontslagprocedures die jaren kunnen duren, en een Franse specialiteit zijn, zal verminderen. Zo probeert Unilever al sinds september 2010 een theefabriek te sluiten bij Marseille. "Nu kan een rechter eigenlijk bij elke achteruitgang in de rechten van werknemers een plan afkeuren, ook al steunt een meerderheid van de vakbondsgedelegeerden dat plan. Straks kan een individuele werknemer niet meer zeggen: Sorry, maar deze afspraak geldt niet voor mij."

Dat is voor Renault ook het grote voordeel van de wet, denkt Triomphe. "Zonder de wet van Sapin had Renault dezelfde overeenkomst kunnen sluiten. Maar die had in praktijk stuk kunnen lopen op juridische obstakels die als het goed is straks zijn verdwenen."

Om de Franse arbeidsmarkt verder te moderniseren, moet er hoe dan ook meer gebeuren, zegt Triomphe. "Vooral de scholing van laag opgeleiden is bijzonder slecht geregeld, dat is een echt Frans drama. Alleen beter opgeleiden profiteren van scholing, ongeschoolden kunnen na vijftien jaar op straat komen staan zonder dat ze een behoorlijke arbeidskwalificatie hebben gekregen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden