Frankrijk / Inburgeringscontract werkt

De Franse overheid moet een voorbeeld geven bij het aanstellen van immigranten, adviseert een staatscommissie. Maar regeringspartij UMP zet de allochtonen op onverkiesbare plaatsen voor de regionale verkiezingen.

PARIJS - Vrijwel gelijktijdig met het rapport van de commissie-Blok, verscheen in Frankrijk dat van de Raad voor de Integratie. Ook daarin wordt de balans opgemaakt van de immigratiepolitiek. Nederland en Frankrijk hebben daarin een verschillende aanpak gevolgd. Ging het Nederlandse beleid uit van 'behoud van de eigen identiteit', de Fransen nodigden nieuwkomers juist uit om zich aan te sluiten bij de nationale gemeenschap van citoyens (burgers) - sinds de Revolutie een tamelijk heilig woord.

Ieder langs zijn eigen weg zijn Nederland en Frankrijk nu aangekomen op het punt dat, zoals in beide rapporten te lezen valt, een aantal immigranten prima functioneert, maar een andere groep voor grote problemen zorgt. De eerste groep krijgt te weinig, de tweede juist teveel aandacht, vinden zowel Blok als de Franse Raad voor de Integratie.

Blandine Kriegel, voorzitter van de HCI (Haut Conseil à l'integration), bepleit daarom in haar rapport over het jaar 2003 een voorbeeldfunctie voor regering en overheid bij het aannemen van immigranten. Aan de vooravond van de regionale verkiezingen (op 21 en 28 maart), lag daar voor regeringspartij UMP een uitgelezen kans. Maar tot hun verontwaardiging ontdekten de allochtone kandidaten van de UMP deze week dat zij in de uiteindelijke versie van de kieslijsten op lage, onverkiesbare plaatsen terecht zijn gekomen.

Blandine Kriegel vermijdt zorgvuldig om daar een reactie op te geven. In het kantoor van de HCI, ingeklemd tussen verschillende ministeries, weegt zij haar woorden; ,,Verschillende processen voltrekken zich gelijktijdig maar niet in hetzelfde tempo. De aanbevelingen uit ons rapport zullen door de politiek worden overgenomen als de tijd daarvoor rijp is.'' De filosofe Kriegel is een vertrouwelinge van president Chirac, de HCI is een staatsorgaan. In een ver verleden was Kriegel maoïste, nu waakt zij ervoor om de rechtse regering voor het hoofd te stoten. Beklaagt het Nederlandse parlementslid Stef Blok zich al over het gebrek aan 'politieke discussie' binnen zijn kamerbrede commissie (Trouw, 20 januari), in vergelijking met Blandine Kriegel had hij nog tamelijk veel speelruimte.

In twaalf Franse departementen werd het afgelopen jaar geëxperimenteerd met een vrijwillig inburgeringscontract, een initiatief van minister Fillon van sociale zaken. 87 procent van de nieuwe immigranten tekenden het contract. In Frankrijk komen jaarlijks ongeveer honderdduizend legale immigranten aan, 10 procent van de bevolking is afkomstig uit een ander land, inclusief kinderen van immigranten. Op aanbeveling van de HCI, die het experiment evalueerde, zal voortaan ook in rest van het land aan nieuwkomers een contract worden voorgelegd. Vooral vrouwen zouden moeten worden aangemoedigd het contract te tekenen, om hun meer zelfstandigheid en minder afhankelijkheid van hun man te bieden.

Het HCI-rapport doet enkele voorstellen tot verbetering van de 'pedagogische component'. Plaatjes van een stemhokje of van een protestmanifestatie zouden bijvoorbeeld kunnen helpen bij het verduidelijken van de republikeinse waarden van vrije verkiezingen en vrijheid van meningsuiting. De voorstellen doen enigszins goeiïg aan in een tijd waarin steeds meer immigranten zich juist lijken af te keren van de Franse samenleving om zich terug te trekken in hun eigen gemeenschappen.

Blandine Kriegel: ,,Het inburgeringscontract alleen is niet voldoende natuurlijk. Al was het maar omdat het zich op nieuwkomers richt en niet op degenen die hier al zijn. Het is noodzakelijk dat de overheid ook de getto's in de voorsteden aanpakt.'' Op dat gebied bevat het rapport van de HCI echter geen vernieuwende voorstellen. De vraag of de staat misschien de financiering van moskeeën voor zijn rekening zou moeten nemen om moslims in arme wijken de gelegenheid te bieden ergens anders te bidden dan in een slooppand of garage, komt niet aan de orde. ,,De wet verbiedt dat de staat religieuze instellingen financiert. Het is waar dat een aantal katholieke kerken op kosten van de staat onderhouden worden, maar dat is omdat zij deel uitmaken van het historisch erfgoed, niet vanwege hun functie. De wet moet een principe uitdrukken en geen pragmatisme. Het zou niet goed zijn om een uitzondering te maken voor de financiering van moskeeën.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden