Frankrijk en McDonald's in de 'agro-ecologie'

Kinderen die driehoog-achter opgroeien, zien wellicht voor het eerst in hun leven een koe in levenden lijve op de Salon. Deze stier was te zien op de Salon van 2009.Beeld Wikimedia

Deze week vond in Parijs de jaarlijkse 'Salon International d'Agriculture' plaats: de beurs waar landbouwnatie Frankrijk vol trots haar regionale producten, landbouwdieren en werktuigen laat zien aan het stedelijke publiek. Een bezoek aan de 'Salon' is een belevenis; niet alleen kan je verdwalen in de enorme hallen vol met een enorme diversiteit aan Franse kazen, wijnen, worst, groente en fruit, met name Hal 1, waar de landbouwhuisdieren (koeien, schapen, varkens) staan 'uitgestald', is populair bij het publiek.

Als je je zorgen maakt over dierenwelzijn, is het wellicht niet de beste plek om te bezoeken. Toch heeft de Salon een educatieve functie: gezinnen maken er een uitje van en kinderen die driehoog-achter opgroeien, zien wellicht voor het eerst in hun leven een koe in levenden lijve.

De Salon is traditioneel de plek waar politici zich graag laten zien om het publiek te tonen dat ze begaan zijn met de boerenstand. De minister van landbouw, Stéphane le Foll, maakt de laatste tijd furore met zijn oproep de Franse landbouw radicaal te verduurzamen. Le Foll is de trekker van de wet voor 'agro-ecologie'. De wet omvat een ambitieus plan, met als doel binnen afzienbare tijd de landbouw te hervormen en meer in evenwicht met de natuur te laten zijn. Zo zijn er 220 nieuwe docenten aangenomen die agro-ecologie dienen te integreren in het lespakket op de agrarische scholen.

De Franse minister van landbouw, Stéphane le Foll,bekijkt een paard op de 'Salon'. Le Foll heeft een plan om de Franse landbouwsector radicaal te verduurzamen.Beeld afp

Agro-ecologie
Agro-ecologie is een term die al lange tijd wordt gebruikt om een ecologisch verantwoord model van landbouw aan te duiden. De principes van agro-ecologie lijken op de principes van de biologische landbouw, waarin bodemvruchtbaarheid en het sluiten van kringlopen centraal staan. De Chileense professor Miguel Altieri, werkzaam aan de Berkeley Universiteit wordt gezien als de grondlegger van de agro-ecologie.

Agro-ecologie is geen beschermd begrip, maar in dit filmpje legt Altieri uit wat hij bedoelt met de term. Binnen de agro-ecologie zou onder meer aandacht moeten zijn voor traditionele kennis, wordt ingezet op biodiversiteit en weerbare ecosystemen. Hij noemt kleinschalige boerenbedrijven het model van de toekomst en presenteert boerenbedrijven op Cuba, die vrijwel volledig zonder het
gebruik van aardolie voor kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen werken, als lichtend voorbeeld. Altieri is een groot tegenstander van de agribusiness en tegen 'monoculturen' in de landbouw.

Verschillende koeien tussen de stands van de landbouwbeurs in Parijs.Beeld afp

Le Foll's oproep voor meer agro-ecologie, hoe ambitieus ook, roept in dit licht heel wat vragen op. Dat een term als agro-ecologie, tot nog toe vaak beschouwd als een 'niche' of 'alternatieve' optie, zo de kern van het politieke discours heeft betreden, kan positief zijn. Hoewel de term niet beschermd is, is het concept blijkbaar multi-interpretabel.

Modewoord
Wat le Foll precies met agro-ecologie bedoelt, blijft onduidelijk. Volgens le Foll werken nu al 40 procent van de landbouwbedrijven in Frankrijk volgens agro-ecologische principes. Dat maakt zijn definitie wel heel breed. Critici in Frankrijk stellen dat agro-ecologie slechts een nieuw modewoord is. Omdat 'duurzame landbouw' een al net zo leeg containerbegrip is, moest er iets nieuws komen. Het discours over duurzame landbouw is in de afgelopen tijd veranderd van 'agriculture durable' naar 'agriculture soutenable' naar nu 'agro-écologie'.

Het blijft ontzettend moeilijk om een zinvolle discussie te hebben over wat nu verantwoorde voedselproductie is, als eenieder zijn eigen invulling geeft aan het begrip. In Nederland stapte Albert Heijn al over van Puur&Eerlijk (een tijd terug nog gepresenteerd als het 'duurzame huismerk') naar biologisch. Is biologisch dan hetzelfde als duurzaam? Of is duurzaam hetzelfde als biologisch? En agro-ecologie dan?

Ook op het wereldtoneel wordt er nogal gegoocheld met nieuwe termen voor de toekomstige landbouw. Nederland presenteerde vorig jaar vol trots het duurzame landbouwmodel van de toekomst: 'Climate Smart Agriculture' . Een ontzettend verantwoorde titel, maar als je kijkt naar wat er onder verstaan wordt, blijft het vrij abstract. Het past in ieder geval niet in het 'klein is fijn' wereldbeeld van Altieri.

McDonalds
Voor de marketingafdeling van McDonald's komt de verwarring goed uit. McDo, groots aanwezig op de Salon d'Agriculture, zag haar kans schoon en sprong op het begrip agro-ecologie. Volgens de keten werken haar restaurants in Frankrijk met producten die geteeld zijn op agro-ecologische wijze. Fijn, duurzaam en verantwoord, en erg 'écolo'.

McDonalds betrekt een groot deel van haar voedingsmiddelen lokaal, dus het kan - in de definitie van le Foll - nog wel eens waar zijn ook. Le Foll kon echter McDonald's communicatiestrategie rondom agro-ecologie wat minder waarderen: bij de opening van de Salon haalde hij uit naar de hamburgergigant. McDonald's zou het begrip agro-ecologie verkeerd
interpreteren.

Op Foodlog is inmiddels een poll gestart, waarin uw mening wordt gevraagd: mag McDonald's zich agro-ecologisch noemen, of niet? Wie het weet mag het zeggen.

Op de beurs komen veel kinderen in aanraking met koeien of paarden. Of met computerspelletjes zoals deze, over het rijden met een tractor.Beeld afp

Joris Lohman (@jorislohman) van Slow Food geeft met regelmaat een overzicht van wat er speelt in de wereld van voedsel en landbouw. Slow Food is een wereldwijde beweging van boeren, consumenten en food professionals met als doelstelling lekker, puur en eerlijk voedsel voor iedereen toegankelijk te maken.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden