Frankrijk braafste jongetje van de klas

Tot verbazing van alle Navo-landen en misschien nog wel het meest van zichzelf heeft Frankrijk zich de afgelopen vier weken ontpopt als een uiterst loyaal Navo-lid.

De luchtacties kregen van officiële zijde uitsluitend goedkeurende reacties, de Franse regering repte steeds als eerste over grondtroepen en voedseldroppings en premier Jospin en zijn ministers stralen een zelfverzekerdheid uit die - althans in Navo-verband - ongekend is. Ook president Chirac laat geen kans voorbijgaan om te benadrukken dat de acties tegen Joegoslavië louter een nobel doel dienen.

En dat terwijl de Franse burgers weinig heil zien in de vijandelijkheden op de Balkan. Afgelopen zaterdag nog bleek uit een opiniepeiling dat 52 procent van de Franse ondervraagden de Navo-acties in Joegoslavië vrijwel mislukt acht.

Het is niet uit louter vredelievendheid dat de Franse burgers de Navo-acties in Joegoslavië afkeuren. Vooral de superieure rol die de Amerikanen in het bondgenootschap spelen, is de Fransen een doorn in het oog. De Verenigde Staten kunnen in de Franse harten toch al weinig bewerkstelligen. Veel Fransen verafschuwen de wegwerpcultuur van de Amerikanen, die met hun McDonaldisering en Hollywoodpulp de goede smaak bedreigen. Het is een opvatting die niet alleen op straat maar ook in regeringskringen leeft.

Bovendien herkennen Franse burgers én politici achter de Navo-acties de Amerikaanse wens om te laten zien wie er de baas is in de wereld. Het is leiderschap dat uitsluitend gebaseerd is op spierballen, vinden de Fransen, die met lede ogen aanzien hoe hun invloed in de wereld weinig meer voorstelt.

Frankrijk heeft als een echte wereldmacht weliswaar nog een vetorecht in de Veiligheidsraad, maar wat is dat recht waard als tot de Navo-acties geheel buiten de Verenigde Naties om wordt besloten?

De broze relatie tussen Frankrijk en Amerika is terug te voeren op de periode vlak na de Tweede Wereldoorlog. De Fransen hadden toen hun handen vol aan de wederopbouw van hun land, terwijl de Amerikanen hun vooraanstaande rol in Europa en in de rest van de wereld konden versterken. Binnen de Navo leidde dat tot openlijke spanning.

President De Gaulle illustreerde de Franse afkeer van de VS door in de jaren zestig voor een deel uit de Navo te stappen. Wel praten de Fransen sindsdien mee over politieke aangelegenheden, maar zij hebben geen bemoeienis met de militaire structuur van de Navo.

De Gaulle wilde op die manier onder het juk van de Amerikanen vandaan komen maar nog wel politieke invloed op de alliantie uitoefenen. Uiteindelijk zou Europa zelf voor zijn veiligheid moeten zorgen, was zijn opvatting.

In de decennia daarna is die hoop de grond in geboord: juist de Amerikaanse hegemonie over de militaire structuur van de Navo bleek veel krachtiger dan de vermoede Franse politieke inbreng. Neem het zuidelijk commando van de Navo, waar een Amerikaanse officier het voor het zeggen heeft. Logisch, zeggen de Amerikanen, want onder dat commando valt ook onze Zesde Vloot. Maar die is wel operatief in het Middellandse-Zeegebied, en dus voor een groot deel op Frans territorium.

De conclusie is hard: Europa kan nu eenmaal niet zonder de Amerikanen en de Fransen zien dat nu ook - schoorvoetend - in. Er zit dan ook niet veel anders op dan te proberen weer een belangrijke stem te krijgen in de militaire commandostructuur van de Navo. President Chirac onderneemt daartoe stappen in het diplomatieke circuit, en in het openbaar deden de Fransen het door met de andere westerse landen mee te werken in de Golfoorlog en de Bosnië-crisis.

Ook de pogingen om nu in de Kosovo-crisis het braafste jongetje van de klas te zijn, moeten in dat licht worden bezien. Voorbij zijn de tijden waarin de Fransen nog enige sympathie konden opbrengen voor de Servische vrienden van weleer. Weliswaar spannen de Amerikanen de kroon als het gaat om het aantal deelnemende vliegtuigen, maar de Fransen staan bovenaan het Europese lijstje.

,,Zeker'', zei de Franse minister van buitenlandse zaken Vedrine gisteren in de International Herald Tribune, ,,er zijn zaken waarin de Verenigde Staten erop staan om hun zin te krijgen en er zijn ook zaken die aangeven dat Frankrijk en de andere lidstaten aantonen dat er grenzen zijn aan de Amerikaanse invloed. Maar in dit geval, met Kosovo, is er sprake van een derde dynamiek: echte samenwerking.'' De Gaulle zou zich omdraaien in zijn graf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden