Frankrijk bezuinigt voorzichtig

De Fransen protesteren nog niet massaal, maar deze demonstranten gingen gisteren in Parijs wel de straat op om zich tegen de pensioenplannen van Sarkozy uit te spreken. (FOTO REUTERS) Beeld
De Fransen protesteren nog niet massaal, maar deze demonstranten gingen gisteren in Parijs wel de straat op om zich tegen de pensioenplannen van Sarkozy uit te spreken. (FOTO REUTERS)

De Franse regering presenteert vandaag voorstellen om het pensioenstelsel te redden. Veel is al bekend, dankzij een zorgvuldig geregisseerde lekcampagne. Druppelsgewijs werden de Fransen voorbereid op het onvermijdelijke: stoppen met werken op je zestigste zit er niet meer in.

Kleis Jager

Nu heeft Frankrijk nog de laagste pensioengerechtigde leeftijd van de Europese Unie. En Franse werknemers houden er gemiddeld ook jonger mee op dan hun mede-Europeanen (zie carto). Maar het is gedaan met deze maatregel uit 1983, het tijdperk van president François Mitterrand. „We leven langer, we zullen dus ook langer moeten werken”, zo herhaalde minister van arbeid Eric Woerth de laatste weken met eindeloos geduld. Daar lijkt de publieke opinie in meerderheid inmiddels ook van overtuigd. En als dat niet zo is, dan heeft men zich er wel bij neergelegd, hopen president Nicolas Sarkozy en premier François Fillon. De opkomst tijdens de laatste grote staking op 27 mei, die diende om de actiebereidheid te meten, viel tegen.

De Griekse crisis, het idee dat schulden maken rampzalige gevolgen kan hebben, zal er zeker mee te maken hebben. De Franse staatsschuld bedraagt 83 procent van het bbp, ruim boven de norm van het stabiliteitspact, en zal zonder ingrijpen snel stijgen.

Maar opiniepeilers wijzen erop dat de Franse mentaliteit, die grofweg neerkwam op ’laat de rijken het maar oplossen’, al langer aan het veranderen is. Tot halverwege de jaren negentig werd veel getwijfeld aan de noodzaak tot hervorming. Daarna won de gedachte terrein dat de vergrijzing wel gevolgen moet hebben voor de financiering van een omslagstelsel, waarin werkenden de pensioenen bekostigen van niet-actieven.

Het Franse systeem mist dan ook nog pensioenfondsen zoals in Nederland. Belastingbetalers betalen de pensioenen direct, zonder collectieve vermogensopbouw. Volgens ramingen kan nu één op de tien pensioenen alleen met schuld worden betaald. In 2020 zijn dat er twee op de tien. In 2020 zou 24,8 miljard euro nodig zijn, in 2050 68,8 miljard.

Ook al is het klimaat veranderd, Sarkozy blijft, met het oog op de presidentsverkiezingen van 2012, voorzichtig. Terwijl veel Europese landen (zoals Nederland) een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd van 65 naar 67 overwegen, gaat het in Frankrijk om de keus tussen 62 of 63 jaar. Sarkozy zou een voorkeur hebben voor 62, Fillon voor 63.

Die kleine stapjes versterken de indruk dat Frankrijk niet in staat is stevig in te grijpen in de overheidsfinanciën. Zelfs het woord rigueur (strengheid) en uitdrukkingen als de broekriem aanhalen zijn door het Elysée voor ministers taboe verklaard. Pas maandag kondigde Fillon een plan aan om de komende vier jaar 45 miljard te bezuinigen.

De oppositie kiest ondertussen voor de frontale aanval in de hoop dat die loont in 2012. Martine Aubry, leidster van de Parti Socialiste, noemt de grens van zestig jaar een ’rode lijn‘. Afgelopen zondag herhaalde zij het dreigement dat de socialisten, als zij de presidentsverkiezingen van 2012 winnen, de ingreep ongedaan zullen maken.

Volgens Aubry accepteert zij het principe van langer werken, langer premie betalen. Maar wie een zwaar beroep heeft of werknemers die jong begonnen, mo eten kunnen stoppen op hun zestigste. Of ze dan lang genoeg premie hebben betaald of niet.

De oplossing van Aubry? Ze wil banken en bedrijven extra belasten, bonussen aanpakken, om zo de rijken te laten betalen.

(Trouw) Beeld Reuters
(Trouw)Beeld Reuters
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden