Frankenkoning opnieuw ontdekt

PARIJS - In de gespecialiseerde boekwinkels van Parijs liggen maar liefst 25 verschillende titels over de Frankenkoning, kranten hebben speciale Clovis-bijlagen, waarin de mythe wordt ontzenuwd of juist bevestigd. De Fransen hebben Clovis opnieuw ontdekt en lijken historische figuren als Vercingetorix, Karel de Grote, Hugo Capet even vergeten.

Wat moeten de Franse jongeren die zijn opgegroeid met hun Gallische striphelden Asterix en Obelix daar wel van denken? Opnieuw wordt geknaagd aan hun identiteitsgevoelens, aan de trots over hun Gallische voorouders die de Romeinen vernederden.

Wie is eigenlijk die Clodovech? In Reims, in het museum van de basiliek Saint-Rémi, hangt een groot wandtapijt waarop de doop van een wildogende bebaarde Clovis staat afgebeeld. Naast hem de toenmalige bisschop Remigius, omringd door krijgshaftig volk. Het tapijt, dat zo tot de verbeelding van de Fransen spreekt, werd zo'n duizend jaar na de doop gemaakt. De maker kon toen geen idee hebben hoe het er in werkelijkheid aan toe was gegaan. Clovis zou in 465 zijn geboren en in 511 in Parijs zijn overleden, schatten de historici. De geschiedenis van Clovis is ruim een halve eeuw na diens dood in de wereld gebracht door Gregorius van Tours, een katholieke historicus die het niet zo nauw nam met de feiten en er van hield de geschiedenis als een mooie legende op te schrijven.

Het rijk van de Frankenkoning strekte zich uiteindelijk uit van even boven de Rijn in het noorden tot het zuiden van het huidige Frankrijk. Bretagne, Baskenland, de Provence en het gehele Rhonegebied hoorden er niet bij. Het huidige Frans werd er niet gesproken, de Franken zelf spraken de Germaanse taal. (Frank betekent in het Germaans onstuimig).

Door de geschiedschrijving van Gregorius bleef de Clovis-cult hardnekkig bestaan in het latere Frankrijk. De meeste koningen noemden zich Lodewijk (Louis), Reims werd een bedevaartsoord, en het met de nazi's heulende Vichy-regime van maarschalk Pétain zag Clovis als een Duits-Franse koning en de franciskus, de Franken-bijl als hoogste onderscheiding. Francois Mitterrand kreeg er tijdens de oorlog een opgespeld wegens zijn verdiensten voor Pétain, bleek enkele jaren geleden. Nu gebruikt Jean-Marie Le Pen de bijl als symbool.

Het was dezelfde Mitterrand die tijdens zijn presidentschap de Clovis-viering in Reims bedacht zou hebben; in maart dit jaar werd het plan door Chirac bekrachtigd.

De bekende Franse historicus en expert in de middeleeuwen, Jacques Le Goff, zegt in een vraaggesprek met het dagblad Le Figaro van donderdag dat wat hem betreft de Clovis-viering beter een Europese viering had kunnen zijn. Clovis behoorde tot die Germaanse volkeren die twee landen hebben opgeleverd Frankrijk en Duitsland. Het rijk van Clovis is volgens hem “een van de belangrijkste voorbeelden van het onstaan van Europa.” Le Goff: “Het was een mooie gelegenheid om aan deze herdenking een Europese dimensie te geven.”

Lionel Jospin, de leider van de Parti Socialiste (PS), is het met deze visie eens. President Chirac had in zijn ogen de onvermijdelijke viering moeten aangrijpen om de Duitse bondskanselier Helmut Kohl uit te nodigen. De felle discussie over scheiding tussen kerk en staat zoals die door de Clovisherdenking is opgerakeld was dan vermeden en de uitnodiging zou kunnen worden uitgelegd als een versterking van de samenwerking tussen Frankrijk en Duitsland, aldus Jospin. Een man als Clovis, barbaar als hij is, toont duidelijk aan hoe onderling verweven de mensen zijn die nu in de Benelux, Duitsland en Frankrijk wonen.

Op het ogenblik wordt overigens in het Duitse Zülpich (bij Bonn) een tentoonstelling gehouden over Chlodwig (zo heet hij in het Duits). Op deze plaats, het vroegere Tolbiac, zou Clovis in de slag tegen de ketterse Alemannen besloten hebben zich tot het christendom te bekeren. In het voorwoord van de catalogus schrijft bondskanselier Helmut Kohl dat Clovis niet aan één enkele Europese staat toebehoort: “Zijn historische betekenis is voor Frankrijk net zo belangrijk als voor Duitsland, België, Nederland of Luxemburg.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden