Frank de Grave heeft bij Defensie de rol van 'bezuinigings-beul'

DEN HAAG - Frank de Grave zal al zijn inventiviteit, behendigheid en charme nodig hebben om de al eerder morrende leden van de krijgsmacht nog te kunnen motiveren. De nieuwe minister van defensie zit met een regeerakkoord waarin een bezuiniging van 375 miljoen gulden op het defensiebudget van 1999 is opgenomen, terwijl zijn partij, de VVD, mordicus tegen bezuinigingen op defensie was.

Hij is de beul die een doodvonnis moet uitvoeren, terwijl zijn opdrachtgever het volk had bezworen dat de verdachte op vrije voeten zou komen. Zijn voorganger Joris Voorhoeve, noch de krijgsmachttop, vonden de bezuinigingen verantwoord. En de man in het veld? De grootste grief van de militaire vakbonden is dat er niet eerst een afweging is gemaakt wáár de klappen zouden kunnen vallen. En daarom zullen ze elke manoeuvre van de op financieel gebied ongetwijfeld slimme bewindsman met scepsis volgen.

Voorzitter W. Gooijers van de CNV-bond Acom vindt het zeer verwerpelijk dat 'er bezuinigingen zijn vastgesteld zonder eerst te bekijken of deze wel kunnen, en ook zonder overleg met de Navo'. “Oorspronkelijk wilde de PvdA op defensie ruim 750 miljoen gulden bezuinigen, D66 ruim één miljard en de VVD zat op nul, terwijl ex-minister van defensie Voorhoeve nu als Tweede-Kamerlid niet eens een voorbehoud bij het regeerakkoord heeft gemaakt. Ook Bolkestein heeft dat niet gedaan, dus noem ik dit kiezersbedrog.”

De met 28 000 leden grootste militaire vakbond VBM/NOV werd al gauw na de verkiezingen in mei gebeld door woedende leden, die op de VVD hadden gestemd en er niets meer van begrepen. VVD-fractieleider Bolkestein had toegezegd niet te zullen bezuinigen op de krijgsmacht, maar deed na de verkiezingen deze belofte min of meer af als het spreekwoordelijke te verscheuren vodje papier. “Veel van onze leden die VVD stemden, hebben er nu bijzonder veel moeite mee dat die partij zélf de bezuinigingen gaat uitvoeren”, zegt de woordvoerder van de bond. “Opvallend is dat leden zo fel reageerden en riepen: wat doen jullie daaraan? Maar als vakbond kunnen we daar natuurlijk niets aan doen, we zijn er niet om politieke keuzen ongedaan te maken.”

De VBM/NOV vreest dat als De Grave gelijkelijk bezuinigt op personeel en materieel, dit betekent dat defensie volgend jaar ongeveer 3 000 functies moet schrappen. Met de nog te schrappen 3 000 arbeidsplaatsen van lopende reorganisaties, verdwijnen er dan 6 000 banen. “Defensiemedewerkers hebben steeds meer het gevoel te werken voor een departement dat sluitpost op de begroting is.”

Ook de Acom heeft becijferd dat er weleens 6 000 banen bij defensie zouden kunnen verdwijnen. “Dit betekent gedwongen ontslagen, maar het zogeheten vredesdividend wordt dan binnengehaald over de ruggen van het personeel”, zegt Gooijers. In elk geval moet de minister zelf het personeelsbeleid op zich nemen. Hij mag dat niet overlaten aan zijn staatssecretaris, zoals in Paars I.

Vertrouwen in De Grave? “We zullen hem beoordelen op zijn daden. In het verleden heeft hij bewezen een groot financieel talent te zijn. We geven hem het voordeel van de twijfel. Hij kan ook met investeringen in materieel en met de exploitatiecijfers gaan schuiven. Hoe hij het aanpakt, is aan de minister.”

De VBM/NOV-woordvoerder is ervan overtuigd dat De Grave een zware taak wacht. “Doordat het regeerakkoord een duidelijke visie mist op de plaats van de krijgsmacht in de uitvoering van het buitenlandbeleid, is er een kans gemist. De frustraties onder een deel van onze leden worden hierdoor nog groter.”

De Koninklijke Vereniging van Marineofficieren (KVMO) betreurt het dat in het regeerakkoord pas voor het jaar 2000 een Defensienota met een 'integrale visie' en een inschatting van de veiligheidssituatie wordt aangekondigd. De voorzitter, kapitein ter zee T. Steenbeek: “Het besluit om te bezuinigen had moeten worden voorafgegaan door een evaluatie van de veiligheidssituatie in de wereld. Ik vind het jammer dat dit niet is gebeurd. Als de VVD op het punt van de bezuinigingen geen cent had toegegeven en de PvdA aan het standpunt van ongeveer een miljard had vastgehouden, waren ze nooit tot elkaar gekomen. Om in de coalitie tot elkaar te komen, was een akkoord als dit onvermijdelijk. De nieuwe bewindsman zal tot een wijze mix moeten komen van de uitgaven voor personeel, operatiën en materieel.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden