Column

Franca Treur is ervan overtuigd: Laura H. is geen gevaarlijke jihadist

Illustratie van Franca Treur Beeld Olivia Ettema

Fake news heeft van wantrouwen iets gezonds gemaakt, maar een groeiend gebrek aan vertrouwen in de medemens wordt terecht gezien als een groot maatschappelijk probleem.

Toen ik het boek van journalist Thomas Rueb over het kalifaatmeisje dichtsloeg, was ik overtuigd: Laura H. is geen gevaarlijke jihadist die misdaden heeft begaan in IS-gebied. Zij is met haar islamitische echtgenoot meegereisd naar het kalifaat. Daar heeft ze voornamelijk honger geleden en voor haar kinderen gezorgd, met wie ze opgesloten zat in een vrouwenhuis, (hotel)kamer of appartement, terwijl haar man werd opgeleid tot bommenmaker.

Vandaag is zijn eerste werkdag. Hij rijdt met Abu Ja’far mee naar de makhar, de werkplaats.

‘Wat moet ik doen als jij weg bent?’ vraagt Laura hem.

Dat vindt hij een gekke vraag.

‘Gewoon, mijn vrouw zijn.’

Het boek leest als een psychologische thriller. Rueb reconstrueert en toetst het verhaal van Laura H. dat bizarder en akeliger is dan je voor mogelijk houdt, en probeert het antwoord te vinden op de vraag: wat bezielde haar?

Geen enkel medium was dat nog gelukt. Daarom was er altijd twijfel of Laura misschien niet loog. Want waarom zweeg ze in de rechtszaal als ze niks te verbergen had?

De narratieve structuur, de meeslepende schrijfstijl, de vele details, de lange adem van de romanvorm blijken uiteindelijk de manier om echt inzicht te krijgen in Laura’s wereld van gebrek aan aandacht, seksueel misbruik door degenen van wie ze die aandacht alsnog probeert te krijgen, een leven in jeugdinstellingen, een bekering tot de islam om van haar sletterige imago af te komen, niet erkende zwangerschappen, en een huwelijk met een extremistische criminele moslim die haar om het minste geringste in elkaar slaat. Je begrijpt hoe het kalifaat een paradijs kan lijken: er is daar geen jeugdzorg, geen bemoeizucht, geen justitie. Alleen moslims onder elkaar. Er is daar werk dat God welgevallig is. En vrome moslima’s worden er niet geslagen.

Wie ooit publiekelijk gelogen heeft, wordt niet meer vertrouwd. Meteen na haar vlucht uit het kalifaat werd Laura voor een Koerdische televisiecamera gezet. Ze vertelde dat ze naar het IS-gebied was ontvoerd, omdat ze ook wel begreep dat het daar niet handig was om te zeggen dat ze vrijwillig was gegaan. Een leugen die in Nederland meteen ontmaskerd werd. Vervolgens zweeg ze.

Uit het boek leer je dat het haar advocaat was die haar had gezegd te zwijgen, omdat het OM dan moet aantonen dat ze in het kalifaat iets verkeerds heeft gedaan, wat haast onmogelijk is. In het algemeen dus een zinnig advies, maar Laura leek daardoor doortrapter dan ze was.

Afgelopen weekend las ik over de Amsterdamse persoonsgerichte aanpak van geradicaliseerde moslims door hulpverleners. Over echte hulp die vaak uitblijft, terwijl de bemoeizucht van kinderbescherming moslims soms aanzet tot de stap die nou net voorkomen had moeten worden: vertrek naar het beloofde land waar moslim-zijn een pre is, in plaats van een reden tot paniek. Als je het boek van Rueb hebt gelezen, begrijp je dat.

De Amerikaanse filosofen Richard Rorty en Martha Nussbaum zeiden al dat je om het hart te raken een verhaal moet vertellen. Het effect (inleving, solidariteit) is groter dan van welke theoretische verhandeling dan ook. Bijkomend effect: je wantrouwen verdwijnt. Aandacht en concentratie is de remedie.

Franca Treur schrijft met Gerbrand Bakker om beurten een wisselcolumn over lezen, schrijven en het literaire leven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden