Opinie

Fragmenten van buitelend wisselende temperamenten

’Readings’ van Fiona Shaw. Tekstfragmenten van W.B. Yeats, Shakespeare, Emily Dickinson, T.S. Eliot, Ted Hughes, Jeanette Winterson en Tsjechov.

Even komt ze los en gaat de voorstelling zweven. De Ierse actrice Fiona Shaw speelt in haar eentje voor twee personages een kibbelende liefdesscène uit Tsjechovs ’De meeuw’. Ze doet dat zwierig, koddig en vooral doortastend. Meteen is duidelijk dat hier een groot actrice op het toneel staat, die eerder haar hand niet omdraaide voor de titelrol van Shakespeare’s ’Richard II’.

Maar dat moment is in een oogwenk verdampt. Shaw werd door het Holland Festival uitgenodigd met haar solovoorstelling ’Readings’. Voor een (voor)lezing dus. Ze nam tekstfragmenten van William Butler Yeats, Shakespeare, T.S. Eliot, Tsjechov, Emily Dickinson en Jeanette Winterson mee. Gelukkig leest Shaw haar poëtische flarden niet voor, maar draagt die voor, en speelt ook nog wat toneel. Een gespeelde lezing kortom. Van fragmenten van fragmenten, want Shaw licht maar een paar verzen uit elk gedicht.

Het werd een curieus onderonsje voor een handjevol eerbiedige poëzieliefhebbers, en dat lag vooral aan de locatie waarop Shaw haar ’Readings’ gaf: de grote zaal van de Amsterdamse stadsschouwburg.

Onbekommerd in spijkerbroek en sweater banjerde Shaw over het grote toneel, waarop verder slechts drie stoelen en een metershoge stapel boeken. Op het achtertoneel hing een staaldraden magazijnconstructie zoals die van het landelijke distributiecentrum van het Centraal Boekhuis, met ginds volle maan.

Daar het Holland Festival wel voorvoelde dat de schouwburg veel te groot voor zo’n fragiele eenmansvoorstelling zou zijn, waren de onbezette stoelen en balkons met wit gaasdoek afgedekt. Om een quasi-intimiteit te suggereren? Maar waarom dan niet meteen voor de ovalen zaal van het naburige Odeontheater gekozen? Nu werken die krachtige Ierse stem en dat standvastig figuurtje vervreemdend schraal op die grote schouwburgvloer. En ondertiteling was wel handig geweest, want Shaw hanteert een pittig tempo.

Soms weerklinkt een ingeblikte stem, zoals die van Sarah Bernhardt met een Phèdrefragment. Of Shaws eigen stem, compleet met badkamergeluiden als Lady Macbeth tevergeefs haar bloedige handen probeert te wassen en zich hardop verbaast over het vele bloed dat ’die ouwe man’ (de vermoorde Schotse koning Duncan) toch in z’n lijf had.

Geestig, en amper begonnen of alweer voorbij, is de ontmoeting tussen Echo en Narcissus (Ted Hughes’ ’Vertellingen van Ovidius’): ,,Meet me here!” (echo) ,,Stay there!” (echo) ,,Let’s meet half way.” (echo).

De verzen van Shaws landgenoot Yeats vormen de ruggegraat van ’Readings’. Diens klassieken ’Lapis Lazuli’ en ’The Lake Isle of Innisfree’ liet Shaw schieten, maar mooi dat zij besloot met ’When You Are Old’:

,,When you are old and grey and full of sleep,

And nodding by the fire, take down this book,

And slowly read, and dream of the soft look

Your eyes had once, and of their shadows deep;”

In de vertaling van Ivo van Strijtem:

,,Als slaap je overmant en jij daar oud

En grijs het vuur inkijkt, neem dan dit boek,

En lees, droom van je zachte blik en zoek

Je diepe ogenschaduw, eens vertrouwd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden