Fragment / Evica Tominovic over G.W.F. Hegel

In algemene zin heeft ieder alleen de zekerheid van zichzelf, en heeft niets anders in de zijnde werkelijkheid te vinden dan zichzelf; hij is de ander zo zeker als zichzelf. Ik beschouw de vrije eenheid met de anderen daarin aldus: dat zij zoals door mij, ook door de ander zelf is.

G.W.F. Hegel (1770-1831), Fenomenologie van de geest

Het leven van de mens staat niet op zichzelf, maar past in een wereldoverkoepelend gebeuren. Als je naar de geschiedenis kijkt -zoals naar de Tweede Wereldoorlog-, zie je wat de invloed van een enkel individu kan zijn. Daarom is het belangrijk eerst het individu, onszelf, leren begrijpen en kennen.

Hegel is interessant en kleurrijk, al heet hij ingewikkeld te zijn. In dit fragment is een klein deel van de essentie van zijn filosofie te vinden. Hij beschrijft een wetenschap van de ervaringen van het bewustzijn. Alle vragen die het individu heeft over oorlogen, democratie en vrijheid komen samen in de wereldgeest.

Hegel zegt dat het wezenlijke op onze weg het anders-zijn is. Als wij onszelf begrijpen, verdwijnt het verschil zodat de afstand van het anders-zijn makkelijker is te overbruggen. Ik denk dat de meeste mensen niet stilstaan bij de vreemdeling, kijk maar naar alle discriminatie en haat jegens de ander. We zijn geneigd om eerst de ander te definiëren en te verklaren waarom hij of zij niet is zoals wijzelf. En waarom? Ik denk dat mensen bang zijn zichzelf te leren kennen. Dat ze ontdekken dat ze zelf de vreemde zijn.

Ik ben opgegroeid in voormalig Joegoslavië. Ik heb als kind het communisme meegemaakt en als tiener de burgeroorlog. Sinds drie jaar woon ik in Nederland. In het communisme werd het vreemde geïnterpreteerd als iets wat de staats ideologie schade kon berokkenen. Kortom, alles waarover de mens een eigen mening kon vormen. Er was geen vrije meningsuiting, de staat bepaalde wat het goede en het kwade, dus het vreemde, was.

Tijdens de burgeroorlog ben ik vooral het 'vreemde' in mezelf tegengekomen. Het moment dat ik me realiseerde dat we alleen gelaten waren. De wereld wist dat er een burgeroorlog was, en toch sta je daar alleen. Een eigenaardige gedachte, want hoe kun je alleen zijn terwijl er zoveel mensen op de wereld rondlopen? Door de burgeroorlog realiseerde ik me dat er niemand voor me was. Dat greep mij aan. Dat gevoel, wat ik nog nooit eerder had gehad, was me vreemd.

In Nederland kom je ook het vreemde tegen, maar meer in de vorm van een onbekende cultuur. Ik wist, als ik de Nederlandse cultuur niet ga leren kennen en begrijpen, blijft het vreemd voor mij. Het was de andere taal die ik niet begreep, waardoor er afstand tot Nederland bleef, die ik nu overigens wel meer eigen heb gemaakt. De Nederlanders zijn vaak wat terughoudend en niet zo open naar anderen toe. Dit alles leerde me wel dat deze vorm van omgang ook de realiteit kan zijn. Ik geloof dat als we ons boven subjectieve meningen stellen, dus 'overkoepelend' gaan denken én onszelf beter leren begrijpen, dat dit de manier is om het vreemde te laten verdwijnen.

Ik geloof niet dat aan al de ellende een einde komt als we 'overkoepelend' gaan denken. Toch, het is goed om een begin te maken. De weg is de oplossing. Waarom zouden we niet gewoon proberen om het anders-zijn te begrijpen? Dan merk je vanzelf dat dat niet zo gemakkelijk is.

Evica Tominovic (26) studeert filosofie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden