Plein 2

Fractieleiders op reis? Ze blijven liever thuis

Met 877 meter hoogte is de Mount Scenery op Saba de hoogste plek in het koninkrijk der Nederlanden. Verschillende Kamerleden beklommen de berg in 2007. Beeld ANP

Fractievoorzitters in de Tweede Kamer vormen geen gemakkelijk reisgezelschap. Wie een groepsuitje wil organiseren, treft politici die er van tevoren weinig zin in hebben. 

Het presidium van de Kamer steggelt momenteel over een nieuwe reis met de fractieleiders. Onder de potentiële deelnemers klinken nu al verzuchtingen als: “Van mij hoeft het niet, maar als het er toch van komt, zal ik wel mee gaan”. 

Politiek Den Haag beseft dat een bezoek aan het Caribisch deel van het koninkrijk best een goed idee is. De inwoners van Bonaire, Saba en Sint-Eustatius stemmen immers voor de Tweede én Eerste Kamer, en de fractievoorzitters zijn er sinds 2011 niet meer geweest.

Aan deze reizen kleeft enige mystiek. Het zou de ideale ambiance zijn om coalities te smeden. Dat idee berust op de totstandkoming van het kabinet-Biesheuvel I. Tijdens een werkbezoek aan Londen in 1970 hielden Biesheuvel en twee andere confessionele fractievoorzitters de aan slapeloosheid leidende VVD’er Geertsema beurtelings gezelschap aan de bar van hotel Kensington. Zo braken zij het ijs bij de man die voorheen weinig op had met Biesheuvel. Een jaar later trad het confessioneel-liberale kabinet aan.

Maar succes tijdens zulke uitjes is niet altijd gegarandeerd, dit gegeven wordt ook wel de Kensington-mythe genoemd. Tijdens de reis naar India in 2006 was de sfeer tussen CDA’er Maxime Verhagen en PvdA’er Wouter Bos al om te snijden. In Calcutta stopte het gezelschap bij een markt voor tweedehands boeken. Bos had in Nederland net een boek uitgebracht, en tot zijn ergernis riep Verhagen door de bus: “Wouter, al je boeken liggen hier!”

Het kan ook anders. VVD’er Stef Blok en GroenLinks’er Jolande Sap beklommen in 2007 gezellig Mount Scenery op Saba, zonder hier overigens een politiek vervolg aan te geven.

Niet te decadent

Van oudsher gingen de fractievoorzitters grofweg om het jaar op reis. Daarbij wisselden ze af tussen de overzeese delen van het Koninkrijk en een nieuwe bestemming. Na India en de Cariben was in 2009 Suriname aan de beurt, gevolgd door wederom de Cariben. Sindsdien is er de klad in gekomen. De fractievoorzitters zijn nog weleens bij een militaire missie langsgeweest, zoals naar een marineschip voor de Somalische kust. Dit had als voordeel dat er geen pottenkijkers welkom waren. 

Bij de andere reisjes vliegt steevast een groep journalisten mee, tot ergernis van de politici. Toen de redactie van Plein 2 de afgelopen dagen eens informeerde, was de veelzeggende reactie van één van de fractievoorzitters: “Zouden jullie dan ook meegaan?” Uit de intonatie was wel duidelijk dat het hier geen uitnodiging betrof.

Politici zijn bang voor negatieve reacties in Nederland als zij eens in de zon aan het zwembad zouden liggen. Daarom had het reisgezelschap in 2011 op Saba een list bedacht. De pers mocht met een tweede boot mee naar het snorkelen. Bij het verlaten van de haven sloeg de ene boot plots linksaf en de andere rechtsaf. Dat uitstapje was sowieso eigenlijk een noodoplossing, omdat een officieel programma voor de delegatie die dag niet mogelijk was. SGP’er Kees van der Staaij weigerde op zondag zijn hotelkamer uit te komen.

Een andere lastigheid van zo’n verre reis is de vraag of het allemaal niet te decadent is. In 2014 werd Brazilië geopperd als reisdoel. Bij zo’n verre bestemming mogen de meereizende ambtenaren volgens de regels business class vliegen. SP’er Emile Roemer wilde alleen in een gewone stoel plaatsnemen. En politici die goedkoper reizen dan hun medewerkers maken in het buitenland weer zo’n armoedige indruk. Brazilië viel af. Moskou was het alternatief. Maar toen werd vlucht MH17 neergeschoten, en was ook deze reis geen optie meer.

Een oplossing is om het dichter bij huis te zoeken. VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff heeft voor dit jaar Groningen geopperd. Voor de journalisten die hopen op een dienstreisje naar de Antillen zal dat wel even slikken zijn.

Mogelijke bestemmingen

1. Cariben
2. Groningen
3. Zonder pers in onderzeeboot 

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel werd Jolande Sap als een SP’er aangeduid. Dat is onjuist. Ze was fractievoorzitter van GroenLinks.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden