Fouten, gemiste kansen en juridische belemmeringen: dit ging er mis in de resocialisatie van Michael P.

Een rechtbanktekening van Michael P. (3-L) met zijn advocaat mr. Dorrestein (L) en de Voorzitter mr. Van Lieshout (2-R) en de Officieren van Justitie H. Leepel (4-R) en R. Craenen (4-L) in de Utrechtse rechtbank tijdens de rechtszaak voor de moord op Anne Faber. Beeld ANP

Een dodelijke mix van fouten, gemiste kansen en juridische belemmeringen. Wat er volgens de onderzoeksrapporten mis ging in de resocialisatie van Michael P.

Het vonnis

Michael P. zit sinds 2010 vast voor de brute verkrachting en beroving van twee tieners dat jaar. Hij heeft een straf van twaalf jaar, wat betekent dat hij bij goed gedrag vrijkomt in 2018. De rechters leggen hem in 2012 in hoger beroep geen tbs op. Het is in die tijd gebruikelijk dat niet te doen als een verdachte niet wil meewerken: het heeft dan geen zin, zo redeneren de raadsheren. Een juridische belemmering, kortom. Maar nu, zes jaar later, is er het inzicht dat in ieder geval een deel van deze weigerachtige verdachten alsnog gaat meewerken. Met die wijsheid zou een vergelijkbaar vonnis van nu als gemiste kans getypeerd kunnen worden. In het geval van P. wees de reclassering al op het risico van herhaling.

Genegeerd zedenverleden

Kort nadat zijn straf definitief wordt, arriveert P. bij de gevangenis in Vught, waar hij wordt geplaatst op de psychiatrische afdeling. Hij kampt met een reeks problemen, waaronder verslaving en agressie. Zijn behandelaars zetten hierop in, en niet op een eventuele seksuele stoornis. Een delictrapportage over de dubbele verkrachting is hiervoor geen aanleiding genoeg. Hier is in de woorden van de Onderzoeksraad voor Veiligheid sprake van op zijn minst een gemiste kans. P. wordt ook niet op de afdeling voor zedendelinquenten geplaatst. Een verkeerde keuze, zegt de Onderzoeksraad. Maar de Inspectie Zorg en Jeugd en de Inspectie Veiligheid en Justitie, die gisteren samen ook een rapport uitbrachten, stellen dat de keuze om P. te behandelen onder de noemer ‘gewelddadig gedrag’ volgens de regels verliep. Wel constateren ze dat het zedenverleden van P. ten onrechte buiten beeld blijft in Vught waarop er ook geen goede inschatting van de risico’s op herhaling wordt gemaakt.

Pas aan het einde van P.’s verblijf in Vught stelt een psycholoog een ‘delictanalyse’ op met een verwijzing naar het zedendelict. Die komt echter te laat. P. verhuist naar Den Dolder. Een nieuwe gemiste kans.

Medisch beroepsgeheim

Omdat zijn vrijlating eraan komt wordt met P. besproken dat hij naar een lichter regime kan voor een betere voorbereiding op vrijlating, de forensische kliniek in Den Dolder. Uitkomst van dat gesprek is dat de al beperkte informatie over zijn eventuele seksuele stoornis, die er wel is, niet mee verhuist. Volgens de onderzoeksraad vormen de privacy en het medisch beroepsgeheim hier een belemmering. De gevangenisdirecteur in Vught maakt volgens de raad bovendien een verkeerde keuze: zijn behandelaren hadden als voorwaarde aan de verhuizing de overdracht van het hele dossier moeten eisen.

Klinieken werken niet samen

In de verhuizing naar Den Dolder zitten nog meer gemiste kansen, zodat bij lezing van de rapporten het beeld oprijst van een foutieve overdracht. Het contact tussen beide klinieken is karig en in Den Dolder nemen ze vrij kritiekloos de diagnose uit Vught over, zonder zelf onderzoek te doen. Een volgende fout volgt in dezelfde tijd: de behandelaren van P. in Vught houden zich niet aan de afspraak dat bij deze verhuizing de burgemeester van de nieuwe gemeente moet worden ingelicht.

Te snel en te veel vrijheid

Omdat P. binnen 1,5 jaar vrijkomt zijn de nieuwe behandelaren in Den Dolder al bij voorbaat bezig hem meer vrijheid te geven. Ze zullen aan de collega’s in Vught wel om meer informatie vragen, maar die slechts ten dele krijgen. Mede daarom worden de vijf stappen naar vrijheid redelijk automatisch afgehandeld, zonder een nieuwe toets op het risico van herhaling. Het ministerie van justitie en het Openbaar Ministerie worden pas laat ingelicht. Alweer gemiste kansen.

Een andere fout bestaat er uit dat P. al snel meer vrijheid krijgt dan formeel vastgelegd. En zo komt hij op 29 september Anne Faber tegen op haar fatale fietstocht.

Lees ook:

28 jaar cel en tbs voor Michael P. in zaak-Anne Faber

Michael P. werd vorig jaar door de rechtbank in Utrecht veroordeeld tot 28 jaar cel en tbs met dwangverpleging voor het doden, verkrachten en ontvoeren van Anne Faber. De 28-jarige P. hoorde het vonnis ogenschijnlijk onbewogen aan.

Situatie Den Dolder blijkt niet uniek

De problemen in de forensische kliniek waar Michael P. zat, spelen ook bij andere gesloten inrichtingen in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden