Ombudsman

Fouten die niet worden rechtgezet irriteren lezers

Adri Vermaat Beeld Maartje Geels

Met enig overdrijven mag worden gezegd dat het de afgelopen maanden correcties regende in Trouw. Haast dagelijks moest een enkel nieuwsfeit, naam, datum, getal, sekse, beroep of pakweg een passage uit de bijbelvertaling worden rechtgezet. 

Op een nieuwjaarsbijeenkomst van de redactie gisteren sprak de hoofdredacteur zijn zorg uit over de voor de krant ongunstige constatering van een groeiend aantal correcties.

De toename wekt meer algemeen de indruk dat de redactie slordiger omgaat met haar kopij en feiten minder of onvoldoende checkt dan de lezer van een kwaliteitskrant mag verwachten. Fouten komen in toenemende mate voor in zowel teksten als, zij het in mindere mate, koppen. Zou de vaak hoge werk- en tijdsdruk de oorzaak kunnen zijn en zo ja, mag dat als excuus gelden?

Het doet denken aan de strenge leermeester die mij meer dan dertig jaar geleden met nauwelijks verholen cynisme voorhield dat lezers niets met werkdruk hebben te maken. Een excuus voor de noodzaak van een correctie kon mogelijke druk bij een haastig, kort voor sluitingstijd geschreven verhaal volgens hem in géén geval zijn. 'Je stukje moet gewoon kloppen'.

Ultieme waarheid

Zo eenvoudig en onschuldig als destijds is de journalistiek al lang niet meer. De tijd dat de krant in alles werd geloofd, is voorbij. Vroeger, ja vroeger, waren er nauwelijks of geen hulpmiddelen om nieuws in al haar facetten gedetailleerd te checken. Of een lezer argwaan koesterde of niet, hij kon niet anders dan de letter van de krant als ultieme waarheid tot zich nemen óf uit onvrede het papier in een hoek smijten. Sinds de sociale media hun intrede deden en nu onmisbaar zijn, ligt dat een tikje anders.

Journalisten worden terecht veel meer op hun vingers gekeken. Ook krantenlezers gaan mee met hun tijd en zijn mondiger geworden. Ze stellen de redactie inhoudelijke en kritische vragen over artikelen, mailen bij grote fouten of bij een ogenschijnlijke futiliteit. Meer dan ooit is het eenvoudiger dan ooit om via internet te checken of feiten die media brengen juist zijn. Bij de minste twijfel al wordt de krant of ander medium om uitleg verzocht, eventueel met een verzoek te corrigeren.

Doeltreffend medicijn

De krant wordt gelukkig gespeld. De zorg van de hoofdredacteur over het aantal rectificaties van de laatste maanden is begrijpelijk. Fouten en een lange lijst van rectificaties zijn voor het beeld van een krant nu eenmaal niet goed. Het is lastig zoeken naar een duurzaam en doeltreffend medicijn. Voor de journalist in kwestie is een correctie evenmin prettig. Fouten kunnen het zelfvertrouwen van de verslaggever ondermijnen, ze kunnen het spanningsveld waarbinnen hij werkt verhogen en uiteindelijk kunnen ze zelfs de sfeer op de redactiezaal aantasten. Wat meetelt is dat fouten verschillende gradaties kennen.

Een naam die verkeerd is gespeld, is een slordigheid die moet worden gecorrigeerd, maar behoudens betrokkene zelf zullen weinigen daar aanstoot aan nemen. Dat Trouw, het is een willekeurig voorbeeld, op 20 december vorig jaar schreef over 'wijlen' kardinaal Simonis terwijl hij in leven is, is van een andere orde.

Royaal rechtzetten

De ideale situatie voor een krant is geen fouten en geen correcties. Het streven ernaar is het hoogst haalbare doel. Zolang dat doel niet is bereikt, zullen met enige regelmaat correcties noodzakelijk zijn. Hoe vervelend die rechtzettingen ook zijn, uit lezersreacties blijkt dat ze juist worden gewaardeerd. Irritatie roepen fouten op als zij niet worden rechtgezet. Het Schrijfboek van Trouw is er duidelijk over. Ik citeer: 'Een journalist draagt ook zelf een belangrijke verantwoordelijkheid. (...). Je moet fouten durven erkennen en ze snel en royaal rechtzetten - daarvoor heeft de krant een aparte rubriek: Correcties.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden