Fout beeld biomassa door knullige aanpak KNAW

Er is heel veel mis met het visiedocument van de KNAW over biomassa, vindt hoogleraar André Faaij. Dat schaadt ons land en het klimaat, maar ook de KNAW.

De KNAW heeft met een zeer negatief 'Visiedocument over biobrandstof en hout als energiebronnen' inhoudelijk en procedureel grote fouten gemaakt. De KNAW is door ondergetekende maar ook andere experts gewaarschuwd voor deze ondermaatse kwaliteit. Door geraffineerde selectie en weglaten van informatie is nu een foutief beeld ontstaan van biomassa als duurzame energiebron.

Gesteld wordt dat de 'beste studies' nu zijn samengevat. Maar de beste studies, onder andere van het IPCC, concluderen iets wat haaks staat op wat in het visiedocument wordt geconcludeerd: Inzet van alle opties (energie- en materiaalbesparing, zon, wind, biomassa, etc.) zijn juist essentieel om binnen dertig à veertig jaar de benodigde diepe reductie van broeikasgasemissies te bereiken. Want rond het midden van deze eeuw moet ongeveer een vijfde van het wereldenergieverbruik door duurzame biomassa worden gedekt. De ontwikkeling en opschaling daarvan duurt decennia en vraagt om heldere en stabiele beleidskaders.

Bosbeheer

De huidige inzet van geïmporteerd hout uit bosbouw voor bijstook is dan ook een belangrijke stap in dit proces. Een werkende biomassamarkt, efficiënte ketens, goed beheer van bossen met certificering, leiden tot innovatie in cruciale sectoren en dalende kosten. Scandinavië heeft dit al op grote schaal laten zien. De emissiedaling van broeikasgas kan zo, in vergelijking met het gebruik van kolenstook, over de hele keten gemeten meer dan tachtig procent bedragen. Als de kolencentrales gaan sluiten is die aanvoer van duurzame biomassa beschikbaar voor meer geavanceerde toepassingen.

De huidige biobrandstofmarkt is ook een cruciaal opstapje voor de toekomst. De meeste innovatieve grote bedrijven als DSM investeren door bestaande ethanol- en biodieselfabrieken uit te breiden met nieuwe (bioraffinage) processen. Huidige biobrandstoffen beperken immers, in vergelijking met brandstof uit aardolie, de uitstoot van broeikasgassen met vijftig tot tachtig procent. En wat betreft de gevreesde verplaatsing van de voedselproductie: recente wetenschappelijke literatuur én observaties uit bijvoorbeeld de VS en Brazilië laten zien dat eerdere schattingen hieromtrent onjuist en veel te hoog waren. De berekende negatieve effecten zijn niet opgetreden.

Beginnersfouten

De auteurs van het KNAW-document missen al deze informatie en lopen daarmee zo'n zes jaar achter. Dit geldt ook voor de grote inspanningen die gaande zijn voor certificering van duurzame biomassa, zaken die positief uitwerken voor voedselproductie en bosbeheer. Het KNAW-document bevat daarnaast pijnlijke beginnersfouten. Zo wordt genegeerd dat bij de productie van biodiesel veevoer ook een belangrijk bijproduct is. Dat spaart soja-import uit, waaardoor het Amazonewoud wordt beschermd. Voor bio-energie worden er verder 'geen bossen gerooid' (sic), maar wordt er slim gebruikgemaakt van resthout van de reguliere bosbouw en overschotten uit de commerciële bosbouw.

Teerzanden

De voorstellen van de auteurs zullen, als ze worden overgenomen door beleidsmakers, leiden tot verminderde inzet van biomassa bij de energieopwekking. Dat resulteert in het op grotere schaal verstoken van kolen, verdere exploitatie van teerzanden en aardolievoorraden en dus tot een stijging van CO2-uitstoot. Daarnaast wordt de logische en geleidelijke ontwikkeling van een biobased economie onderbroken en wordt Nederland als innovatieland op grote achterstand gezet. Per saldo is er dus sprake van kostbaar tijdsverlies door een achterhoedegevecht, terwijl de energietransitie al ernstig achterloopt op schema.

Ook voor de prestigieuze KNAW is dit document een treurige zaak. Niet-experts (fout 1) hebben zeer selectief (fout 2) gewinkeld in wetenschappelijke informatie en hun bevindingen gepresenteerd als topwetenschap. Daarop plakte de KNAW haar logo (fout 3) waarbij bewust de waarschuwingen van onafhankelijke reviewers zijn genegeerd (fout 4). Deze vier fouten zijn wetenschappelijke doodzonden en, zeker in combinatie, de KNAW onwaardig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden