fotografie

Esther Kroon, 1966-1992. Foto's in Tentoonstellingsruimte Veem, Van Diemenstraat 410, Amsterdam, tot 7 maart. Wo/zo 11-17 uur. Catalogus: f 40,-.

Ik zag de bovengenoemde kinderportretten van Esther Kroon in maart 1992 voor het eerst. Toen werden in museum Fodor de resultaten getoond van de documentaire foto-opdrachten die het Amsterdams Fonds voor de Kunst sinds 1972 verstrekt. In de groepsexpositie 'Foto's voor de stad' sprongen haar beelden, tussen de op klein formaat afgedrukte verstilde Stadsstillevens van Siebe Swart en de nachtelijke zwart-wit reportages over de Amsterdamse politie van Ad Nuis, onmiddellijk in het oog. En dat kwam niet alleen doordat de gehele achterwand van de expositieruimte - bij wijze van een In Memoriam - door haar kinderportretten in beslag werd genomen. Je kon er gewoonweg niet omheen!

Maar er was iets anders aan de hand met de serie 'Kinderen in de grote stad' waardoor ik werd overtuigd van haar kunnen. En dat was de integriteit waarmee Esther Kroon aan het werk was geweest. Van die oprechtheid getuigen expositie en boek die nu - een jaar na haar dood - zijn samengesteld.

Niets lijkt gemakkelijker dan het fotograferen van kinderen. Volwassenen met kroost weten daar alles van. Tijdens uitstapjes en vakanties wordt wanhopig getracht de kinderen zo ongedwongen mogelijk te fotograferen-voor-later. Daarbij gaat het vaak om uitersten: kinderen poseren (zit nu eindelijk eens stil!) of ze worden - verdiept in hun spel - onverwacht 'gesnapt' door de camera. In beide gevallen is de onmacht van de kinderen groter dan het plezier van de ouders. Esther Kroon kende dit misschien uit eigen ervaring. Maar zij zou anders te werk gaan. Vanuit haar positie als jongste in het gezin was zij degene die de anderen observeerde.

In 1988 maakte Esther Kroon een serie kinderportretten in Barcelona. Het waren - ook toen al - de kinderen van de straat en zigeunerkinderen. En ook toen nam ze risico's, schrijven haar ouders in hun voorwoord: "Ze gingen buurten in die niet ongevaarlijk waren. Haar camera werd haar ontstolen. Ze kreeg hem terug omdat de dader op het rolletje stond dat ze net uit haar toestel had gehaald" . Verdrietig constateren zij dat Esther toen nog een beschermengel gehad moet hebben. Misschien hoopte ze onbewust - zoals zoveel professionele fotografen - dat een camera een zekere mate van onschendbaarheid zou garanderen? Per slot van rekening kun je je - figuurlijk gezien - niet alleen heel goed verschuilen achter een fototoestel maar oefen je als fotograaf ook macht uit over degene die voor je lens komt. We zullen het nooit te weten komen. Maar lef had Esther zeker.

Want met de serie uit Barcelona verkreeg ze de 'Kinderen in de stad'-opdracht van het Amsterdams Fonds voor de Kunst en daarna vertrok ze in augustus 1991 samen met Hatta Fokker, een klasgenote van de Rietveld Academie, naar New York. Daar maakte ze onder andere dubbelportretten in kleur met de stad als achtergrond. In januari 1992 ging ze naar Guatamala om een langgekoesterde droom te verwezenlijken: ze wilde de fotograaf Louis Gonzalez Palma ontmoeten, tot wiens werk - foto's van de Indiaanse bevolking - ze zich aangetrokken voelde. En ze wilde kinderen fotograferen op de manier waarop ze ook in Amsterdam en Barcelona te werk was gegaan: ze vroeg hen eerst of het mocht, vervolgens maakte ze een paar groepsfoto's waarop de kinderen gekke bekken mochten trekken en tot slot pikte ze feilloos de kinderen eruit door wie ze al bij de eerste oogopslag geintrigeerd was. Ze koos altijd een laag standpunt en ze flitste, ook bij daglicht. Daardoor kwam het accent te liggen op haar hoofdonderwerpen, terwijl de stad op de achtergrond vrijwel steeds in het duister is gehuld.

Het zijn geen ontroerende, lieve portretjes voor op oma's schoorsteenmantel, maar dat was haar intentie ook niet. Esther Kroon kreeg het keer op keer voor elkaar om de zeer eigentijdse stadsrakkertjes op een ongekunstelde en ontwapenende manier voor haar camera te krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden