fotografie

'Carel Blazer. Vintage Prints', Amsterdam Historisch Museum, t/m 29 oktober 1995; catalogus 'Een beeld van Carel Blazer', samenstelling Willem Diepraam, uitgeverij Stichting Fragment Foto.

Carel Blazer werd in Amsterdam geboren. Hij volgde een studie werktuigbouw aan de M.T.S. en was daarna als radiomonteur bij de radiocentrale in de hoofdstad werkzaam. Als autodidact fotografeerde hij Ulco Kooistra's balletgroep Dynamo en hij werd prompt uitgenodigd om lid te worden van de Vereniging van Arbeidersfotografen (VAF). In 1934-'35 fotografeerde Blazer het Jordaanoproer. Na een korte professionele fotografie-opleiding in Zwitserland huurde hij samen met Eva Besnyö en de architect Alexander Bodon een huis aan de Keizersgracht. Dit pand werd een belangrijke ontmoetingsplaats voor kunstenaars.

In 1936 werd hij bestuurslid van de Bond van Kunstenaars ter Verdediging van de Kulturele Rechten (BKVK) en werkte hij mee aan de anti-fascistische tentoonstelling 'De Olympiade Onder Dictatuur' (DOOD). Blazer was ook een van de organisatoren van de belangrijke internationale fototentoonstelling foto '37 in het Stedelijk Museum. Na het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog vertrok hij samen met de journalist Maarten (Mik) van Gilse naar Spanje en legde hij de gevechten aan republikeinse zijde vast. Maar Blazer stond niet alleen bekend om zijn foto's. Hij was ook op technisch gebied zeer vindingrijk en deze combinatie leidde bijvoorbeeld tot immense fotowanden voor de Economische Voorlichtingsdienst, die op jaarbeurzen Nederlandse produkten propageerde. Met veel passen en meten werden er vergrotingen gemaakt, die normaal gesproken niet in een doorsnee donkere kamer pasten.

Oudere lezers zullen zich wellicht ook de fotowand in het Leidsepleintheater herinneren. Deze bestond uit grote, verticale stroken die afwisselend positief en negatief waren gedrukt. Blazer was ook verantwoordelijk voor dít staaltje van technisch-vernuft. Na de oorlog, waarin hij op het nippertje aan de doodstraf ontsnapte, ontpopte Blazer zich als een van de beste reportagefotografen. Hij legde de inundatie van Walcheren vast en in de jaren vijftig liet zijn fascinatie voor water en het op het water terugveroverde land hem niet meer los. Hij stelde zichzelf de opdracht om de constructie van de Deltawerken te volgen, die in 1953 was begonnen. Samen met Aart Klein werd hij bekend als dé fotograaf van de Deltawerken. Voor de bedrijven Bols, Van Ommeren en de Twentsche Stoombleekerij tenslotte, maakte hij reportages ten behoeve van bedrijfsboeken en jaarverslagen. In opdracht van Bruynzeel reisde Blazer een paar keer naar Brazilië en Suriname.

Carel Blazer moet een man vol ideeën en plannen geweest zijn. Hij was zo bezeten van de fotografie, dat hij volgens ingewijden blij was wanneer het donker werd, want dan hoefde hij niet te fotograferen. Maar diezelfde ingewijden (collega's en ontwerpers met wie hij heeft samengewerkt) noemden hem ook somber. Hij was na de scheiding van zijn vrouw Mea in 1963 niet meer de oude. Op de tentoonstelling, die door de fotograaf Willem Diepraam is samengesteld, neemt Mea een centrale plaats in. Blazers portretten tonen een mooie, mysterieuze dame, die in de woorden van Eva Besnyö zeer erotisch en erg aantrekkelijk was. “Ze was uiterst pienter, vol fantasie. Mea kon alles wat ze wilde. Ik geloof ook dat ze alles deed wat ze wilde.”

De expositie laat de vroegste donkere kamer-experimenten uit de jaren dertig zien en donkere, geheimzinnige steegjes op Sicilië. Ook de bijna abstracte beelden van een stapel Eternit-buizen en ijspegels aan een boot bij de Moerdijkbrug zijn erg mooi. De nadruk ligt op sfeervolle beelden, die tot nu toe slechts zelden te zien zijn geweest. Blazer fotografeerde met een zekere distantie en humor, waardoor bijvoorbeeld zijn foto van een etende Siciliaanse familie net niet pittoresk wordt. Integendeel, je hoort het gedempte geschreeuw en je ruikt de geur van verse knoflook, waardoor je zo aan tafel zou willen schuiven.

De foto's op de expositie zijn zogenoemde vintage prints. Dit zijn foto's die zijn afgedrukt door of onder de supervisie van de fotograaf zelf, in dezelfde periode als waarin het betreffende negatief ontstond. De sloddervos Carel Blazer zou zelf waarschijnlijk hartelijk gelachen hebben om het feit dat juist zíín authentieke drukken tentoongesteld werden. De meeste fotografen beschouwden de afdrukken als proefmateriaal en Blazer was daarop geen uitzondering. Het beste ging immers de deur uit richting opdrachtgever. Blazer zou hebben gegniffeld. Maar ik ben blij dat de vintages bewaard zijn gebleven, want ze zijn wonderschoon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden