Fotografie zonder visie: wat wil een filosoof nog meer?

Fotografie wordt vaak nog beschouwd als een medium dat meer met commercie dan met kunst te maken heeft. Ook filosofen doen mee aan de veroordeling van de fotografie. Vooral omdat de fotografie niets verhult, maar alles direct presenteert, waarmee zij het tegendeel is van het sacrale, dat zich kenmerkt door verhulling en geheim. De fotograaf respecteert de werkelijkheid niet, noch het heilige, maar dringt diep door in de oppervlakte, waar hij vervolgens blijft steken - perspectief en visie ontbreken.

Juist dat gebrek aan visie nam de Franse filosoof Jean Baudrillard in voor de fotografie, en hij getuigt daar dit weekeinde in Amsterdam van met een lezing en een expositie van zijn foto's. Zowel schrijvend als fotograferend toont Baudrillard een grote voorkeur voor voorwerpen en landschappen die zich opdringen aan fotograaf en schrijver. De fotograaf is geen meester over zijn onderwerp. Volgens Baudrillard doet de fotografie daarmee, meer dan de schilderkunst, recht aan een diep verlangen van de mens. ,,Het enige diepe verlangen is het verlangen naar een object. Dat wil zeggen niet naar datgene wat ik mis, en zelfs niet naar wat mij mist, maar naar hem of haar die mij niet mist, naar datgene wat heel goed zonder mij kan bestaan.'' Baudrillard beschrijft dat verlangen op een wijze die niet zou misstaan als omschrijving van een van de belangrijkste thema's in filosofie en religie: een object dat zonder de mens kan bestaan. De grootheid van God die het menselijk voorstellingsvermogen te boven gaat, transcendentie - allemaal ideeën en woorden die met andere woorden zeggen wat Baudrillard over de fotografie zegt.

De mens kan niet bestaan zonder zo'n object. ,,Het object droomt ons.'' Dat maakt Baudrillard ook opstandig. ,,Het verlangen is altijd verlangen naar de perfectie die ons vreemd is, en tegelijkertijd het verlangen om die perfectie te breken, af te breken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden