Fotografie die de tijd niet stilzet, maar voorbij laat schieten

Niets zo fascinerend als het proces van opgroeien en oud worden van de mens; te zien hoe de tijd knaagt aan een gezicht. Het maakt de time lapse fotografie en film tot een ongekend populair genre onder kunstenaars, amateurs en publiek.

Deze lente postte de Utrechtse kunstenaar Frans Hofmeester een update van 'The portrait of Lotte' op YouTube, het time lapse filmpje waarin Hofmeesters dochter Lotte in vier minuten van een hulpeloze kale baby verandert in een stralende tiener met heel veel verschillende kapsels. Oei, ik groei, in versneld tempo, op film vastgelegd.

Hofmeester begon het project toen hij een week vader was en zag dat zijn dochtertje in drie dagen al anders was. Iedere week werd ze op een dekentje gelegd en een paar seconden gefilmd. Later filmde hij haar staand, kletsend en ginnegappend, met het dekentje als achtergrond. Toen hij twee jaar geleden de eerste montage (Lotte van nul tot twaalf) postte ging het filmpje de hele wereld over, het kwam op het Japanse journaal en belandde in de internetkrant The Huffington Post. Deze ge-update versie is in een paar maanden tijd al zestien miljoen keer bekeken en hangt nu in het Reina Sofia Museum in Madrid.

Werd de fotografie ooit uitgevonden om de mens voor vergetelheid te behoeden, de time lapse fotografie confronteert je ironisch genoeg onherroepelijk met de vergankelijkheid. Voorbij gaat de schattige baby, de guitige peuter, en zo zal die vrolijke tiener ook weer voltooid verleden zijn.

Op internet vind je meerdere prachtige time lapse projecten die de verglijdende tijd in beeld brengen. De fotoserie 'The Arrow of Time' van de Argentijnse Diego en Suzy Goldberg bijvoorbeeld. Sinds 1976 maken ze ieder jaar op dezelfde dag een portret van zichzelf, en later ook van hun opgroeiende zoons. De portretjes zijn door Goldberg naast elkaar gezet, de jaren onder elkaar - prachtig hoe de gezichten van de zoons langzaam krachtiger worden terwijl die van de ouders vervagen.

Of de fotoserie 'The Brown Sisters' van de Amerikaan Nicholas Nixon. Fotograaf Nixon maakt sinds 1974 ieder jaar dezelfde foto van zijn vrouw Bebe en haar drie zussen. Je raakt niet uitgekeken op deze foto's waarop je vier typische jaren-zeventig-zussen van jong oud ziet worden. Van dunne, bh-loze, dromerige twintigers veranderen ze in de stevige, gemangelde vrouwen van nu. Eerst zie je hun blik steeds fierer worden, dan worden de gezichten breder, gelijnder, verdrietiger soms. Om uren naar te turen.

Deze fotoseries leggen de tijd onder de microscoop. Ze stellen je in staat koeltjes te bestuderen wat het effect is van de zwaartekracht op voorhoofden, oogleden, wangen, armen. Hoe weinig nog in de veertiger herinnert aan de baby van ooit. Daarmee verschillen deze fotoreeksen overigens wel van time lapse experimenten in film, zoals Michael Apteds beroemde documentaireserie '7 Up' en nu Richard Linklaters magnifieke 'Boyhood'.

In een interview beschreef hoofdrolspeler Ellar Coltrane, die in 'Boyhood' in drie uur film opgroeit van zes tot negentien, zijn eigen verbijstering bij het zien van dat kleine mannetje op het witte doek. Hij had geen herinnering aan zichzelf als dat jongetje dat in het gras ligt, of op zijn fietsje door de straten crosst. Heftig was het om vervolgens te zien hoeveel dat jongetje in twaalf jaar tijd veranderde, maar nog meer om te zien waarin hij in al die jaren juist onveranderd bleef, hoeveel hij in wezen nog wel leek op die verdwenen zesjarige. Waarmee maar gezegd is dat 'Boyhood' meer dan alleen de verglijdende tijd in beeld brengt; dit unieke experiment vangt het leven zelf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden