Fotograferen om te helpen

Koesteren veel collega's hun onafhankelijkheid, fotograaf PepBonet werkt het liefst voor hulporganisaties. Zij geven hem detijd, die de media nooit hebben; én ze geven hem het gevoel dathij iets voor vergeten groepen kan doen. “Ik wil concreethelpen.“ Vanavond in New York ontvangt Bonet de Eugene SmithAward.

Het zijn de gerafelde kantlijnen langs het nieuws die hemintrigeren. Zijn lens legt de erfenis van oorlogen vast. Vergetenslachtoffers en verzwegen problemen.

Pep Bonet. Zijn foto's hangen inmiddels in galerieën overheel de wereld. Van Madrid tot Oslo. Ze sieren de kolommen vangerenommeerde kranten en tijdschriften als The New York Times,Newsweek, El País en The Times.

Hij is pas dertig jaar en ontvangt vanavond in New York deprestigieuze Eugene Smith Award, een prijs die doorgaansvoorbehouden is aan de veteranen onder zijn collega's.

Waar de media massaal de waan van de dag volgen, trekken langsaardbevingen en nieuwe oorlogen, daar werkte Bonet drie jaar aanzijn nu bekroonde project Sierra Leone.

“Tijd is belangrijk om een situatie echt te doorgronden. Eenreis van een paar dagen geeft vaak een te duidelijk, wanteenzijdig beeld', zegt Bonet. “Foto's moeten geen duidelijkeboodschap uitdragen. Er bestaat niet één waarheid. Foto'smoeten inspireren. Daarom kies ik regelmatig voor deels onscherpefoto's; die suggereren veel meer.“

“Tegenwoordig dicteert de roep om snel nieuws. Sierra Leoneis al heel lang geen nieuws meer. Niemand geeft wat om denaoorlogse toestand in dat land. De fotojournalistiek zit in eencrisis, omdat lange termijn-projecten nauwelijks nog mogelijkzijn.“

De Eugene Smith Award, met de bijbehorende 30000 Amerikaansedollar, is daarom een belangrijke bevestiging voor Bonet dat zijnwerk wel degelijk relevant is, ook al druist het tegen de modein.

“Ik ben geen goede journalist. Van tevoren verzamel ik nooitinformatie over het land waar ik naartoe ga. Ik ben impulsief.Hoe minder ik weet, hoe minder ik begrijp, hoe scherper enonbevangener ik ben. Ik laat me leiden door mijn gevoel. Hetmeeste van mijn werk ontstaat spontaan.“

Zo ontstond zijn band met Sierra Leone ook nogal toevallig.Bonet stapte bij War Child binnen met de mededeling dat hij graageen reis voor de hulporganisatie wilde maken. Zijn oog viel opeen rij mappen en op één daarvan stond 'Sierra Leone'. “Datleek me wel interessant.“

Zijn project 'Faith in Chaos', een reportage over eenvoetbalteam van spelers met geamputeerde ledematen, leverde hemin 2003 de titel 'Kodak Young Photographer of the Year' op. Zoalsin al zijn werk tracht Bonet enerzijds de tragedies en degevechten vast te leggen die de minderbedeelden moeten leverenvoor een bestaan. Tegelijkertijd wijst hij naar oplossingen, inde hoop dat zijn foto's niet alleen mensen bewust maken vanproblemen in vergeten uithoeken, maar ook aanzetten tot actie.

Hij legde ook het dagelijks leven vast van blinde kinderen inSierra Leone, onder de titel 'Finding Light'. Rebellen sneden hunogen uit. Nu krijgen ze onderwijs. “Deze kinderen krijgen in hunopvangtehuis meer leermogelijkheden dan normale kinderen.“

Het verklaart de zachte blik in zijn eigen ogen. Alle ellendeen onrechtvaardigheid hebben van Bonet geen cynisch man gemaakt.Het verklaart ook de aantrekkingskracht tussen hem en dezogeheten niet-gouvernementele organisaties (NGO's).

Beide hebben in ieder geval dezelfde lange adem. Drie jaarlang werkte Bonet in Afrika aan een aidsproject. Opwereld-aidsdag, 1 december, verschijnt zijn boek 'Posithiv'. Debijbehorende tentoonstelling zal dan in zes Europese steden tezien zijn. Een maand lang reisde Bonet door Darfur. Welk mediumheeft zoveel geduld? En geld?

Bonet werkt veel voor Artsen zonder Grenzen. Zijn laatstereizen gingen naar Somalië. De internationale hulporganisatieregelde speciaal een vliegtuig dat hem in de buurt van dekapotgeschoten straten van Mogadishu dropte. In een colonne vandrie auto's met twaalf bewapende bewakers verplaatste hij zichdoor het land. Nooit nam hij dezelfde weg twee keer; gealarmeerdescherpschutters zouden dan zeker op de loer liggen.

Drie keer een maand verbleef hij daar in de Hoorn van Afrika.De foto's die hij nam - waarvan er enkele hierboven staanafgedrukt - moeten donoren van Artsen zonder Grenzen overtuigenvan de noodzaak om extra projecten te starten.

Critici plaatsen vraagtekens bij de onafhankelijkheid van werkdat in opdracht van zo'n belanghebbende partij is gemaakt. Bonetroemt juist de vrijheid. “Kranten en tijdschriften willen huneigen visie of idee bevestigd zien, NGO's willen simpelweg datje vastlegt wat er gebeurt. Want dat is al schrijnend genoeg.“

“Veel collega's denken dat het publiceren van foto's in demedia genoeg is. Dat vind ik naïef. Mensen zijn tegenwoordig zogewend aan tragedies. Vooral de televisie spuugt het enehartverscheurende beeld uit na het andere. Ik wil concreterhelpen. Als NGO's mijn werk gebruiken, is het resultaat directer.Via mijn foto's hebben we bijvoorbeeld 28000 euro opgehaald voordat gehandicapte voetbalteam.“

Bonet is niet altijd zo bevlogen geweest. De geborenSpanjaard, die momenteel met zijn Nederlandse vriendin inAmsterdam woont, was ooit een fanatiek windsurfer. Hij brak zelfshet nationale snelheidsrecord. Zes jaar lang reisde hij vanexotisch oord naar mondaine badplaats. Dat leven wilde hijvoortzetten en aanvankelijk dacht hij via zijn camera aan degewenste vliegtickets te kunnen komen.

Pas gaandeweg kwam hij erachter dat zijn werk een verhaal tevertellen had. Een betere verklaring heeft hij niet voor de tochopmerkelijke ommezwaai. Bonet verdiept zich liever in anderen,net als Eugene Smith in het verleden.

De website van deze Smith, een beroemd Amerikaansfotojournalist, beschrijft hoe sommigen vonden dat hij zijncarrière en zichzelf opofferde op een altaar van zelfdestructiefidealisme. Toen Smith in 1978 overleed, was hij 59 jaar oud enhad hij 18 dollar op de bank. 'Maar zijn naam was een synoniemgeworden van integriteit.'

Bonet: “Ik herken veel in hem. Ook ik ben koppig. Ook ik hebmijn gevechten met tijdschriften en kranten. Ook ik zoek de heletijd naar de balans tussen het informeren van mensen en artistiekzijn.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden