Ict’er Ina Kuik (53) woont met haar gezin in een woonboerderij in Holwierde. In de woonkamer staat sinds drie jaar een houten geraamte om te voorkomen dat het dak en de muren naar beneden komen.

Fotograaf Jan Zeeman portretteerde Groningse aardbevingsgedupeerden. Even later werd zijn eigen huis een risicogeval.

Ict’er Ina Kuik (53) woont met haar gezin in een woonboerderij in Holwierde. In de woonkamer staat sinds drie jaar een houten geraamte om te voorkomen dat het dak en de muren naar beneden komen. Beeld Jan Zeeman

Dagblad van het Noorden interviewde 101 aardbevingsgedupeerden die afwachten wat er met hun woning gaat gebeuren. De serie ‘Ik wacht’ is nu gebundeld. Fotograaf Jan Zeeman maakte alle portretten en werd gaandeweg het project zelf een wachtende.

‘Voortdurend in een achtbaan van hoop en teleurstelling’. ‘Een gedeelte van jezelf ligt in de vernieling’. De hoofdstuktitels van ‘Ik wacht’ lijken voortgesproten uit schrijversbreinen met gevoel voor drama. Maar nee – alle titels van de 101 interviews zijn citaten. Van mensen die om de stutten heen moeten paaldansen om hun huis in te komen. Of die vanuit een tijdelijke ‘woonunit’ uitkijken op hun eigen woning, die onbewoonbaar is verklaard. Of die bij elke klap denken dat het nu zover is, dat de muur eruit ligt. Zomaar een greep uit de dagelijkse realiteit van veel Groningers. Het feit dat hun verhalen nu samen in een boek staan met een kaft eromheen, maakt ze onontkoombaar en niet te ontkennen.

Verschillende verslaggevers hielden de interviews en vaak was fotograaf Jan Zeeman daarbij aanwezig. Hij portretteerde de gedupeerden aan hun keukentafels, want daar vinden de gesprekken met alle instanties plaats. De geïnterviewden vroeg hij in de lens te kijken, om zo de verantwoordelijken in de ogen te kijken

Na zo’n vijftien gesprekken merkte hij dat hij steeds verdrietiger werd. Kwader ook. Naarmate het project vorderde, drukten de verhalen zwaarder op hem, de wanhoop, de frustratie. Sommige gedupeerden gaven aan ‘maar’ één dag per week met de problematiek bezig te zijn. “Hoezo ‘maar’, denk ik dan! Anderen lijken verstrikt in een soort kauwgum, met kleverige draden die je vastgrijpen en je laten struikelen. Het meeste leed wordt niet veroorzaakt door de bevingen zelf, maar door hoe mensen daarmee omgaan.”

Zeeman merkte dat zijn hoofd maar bleef malen, dat hij er soms wakker van lag. En toen ze halverwege het project waren, kreeg hij zélf een brief in de bus. Er was een nieuw rekenmodel, het zogenoemde HRA – Hazard and Risk Assessment – model. En volgens die methode had zijn huis een verhoogd risicoprofiel. “Tsja. Dan sta je ineens aan de andere kant van de lens.”

Treiterij

Hij wilde zijn huis verkopen, zegt hij, maar wacht nu eerst de inspectie af. “Of het huis is veilig, óf niet. Als het onveilig is moet het misschien versterkt worden. Als het heel onveilig is, gesloopt.” Wanneer denkt hij daar duidelijkheid over te krijgen? Een sarcastische lach. “Ik wacht.”

Hij weet nog hoe hij vroeger op zijn donder kreeg als hij op school Gronings sprak, want je moest Nederlands praten. Een soort ‘vileine treiterij’, noemt hij het, die je nu terugziet in hoe de Groningers worden behandeld, maar dan stelselmatig. “Door dames en heren in nette pakken en op hakjes die absoluut geen moeite doen om de Groningers serieus te nemen.”

Weet je, zegt hij? Tijdens het bewerken van de foto’s moest ik vaak aan dat liedje van René Froger denken. ‘Een eigen huis, een plek onder de zon.’ Dat geluk in kleine dingen zit, een koekje, een kopje thee. Dat is alles wat deze mensen willen. Niets onredelijks, alleen maar: veilig en gelukkig te kunnen zijn in hun eigen huis. “Dat moet toch niet zo ingewikkeld zijn?”

Ik wacht. 101 verhalen uit het aardbevingsgebied. Uitgeverij Balans, 328 pag., 19,99 euro.

Lees ook:

 De klap na de klap: die doet de Groningers pas pijn

Twee weken lang liep Trouw rond in Noordoost-Groningen en sprak met bewoners, ondernemers, makelaars, hypotheekadviseurs, onderzoekers en schade-experts. ‘Vreselijk wat er gebeurt, maar bij mij is het niet zo erg. Ik heb maar 16.000 euro schade.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden