Fotograaf Herman IJsseling weet wat rederijen verlangen

Vliegende fotograaf Herman IJsseling overlegt het liefst met kapitein/reders. Die zijn immers eigenaar van hun eigen schip, en hebben wel een half uurtje of wat over als IJsseling in zijn tweemotorig vliegtuigje langszij komt flapperen.

Via de marifoon bespreekt hij met de kapitein hoe hij het schip zo gunstig mogelijk in beeld krijgt. Kan het schip wat zachter of juist harder varen, kan het even uit de zon weg manoeuvreren en de horizon in draaien?

Bij kapiteins die geen scheepseigenaar zijn hoeft de fotograaf daar niet mee aan te komen: die varen rechtzodiegaat door. Dan is het aan IJsseling en zijn piloot om het te fotograferen schip trefzeker in zijn zoeker te krijgen.

Herman IJsseling is nautisch-maritiem fotograaf. In opdracht van rederijen, scheepswerven of particuliere bootjesmensen fotografeert hij vracht- en vissersschepen ter zee, booreilanden, door het ijs ploegende sleepboten met hun konvooi, vrachtvaarders met een ingewikkelde deklading aan boord, verlaten of bemande vuurtorens op een rots aan het eind van de wereld.

Fotografie was als middelbare scholier al zijn hobby. In die tijd schreef hij artikelen voor het luchtvaartperiodiek 'Avia' over vogelaanvaringspreventie, vliegshows of vliegtuigrestauratie. Of een artikel over luchtfotografie in Nederland. Dat verhaal is nooit gepubliceerd omdat het luchtvaartblad abrupt ter ziele ging, maar zijn liefde voor luchtfotografie was gewekt.

Op de luchthaven van Texel huurde hij een vliegtuig met vaste vlieger waarmee hij schepen op de Noordzee achterna vloog. Hij fotografeert met een K 20 luchtcamera, op negatieven van 10 bij 12 centimeter waardoor details op de luchtfoto kunnen floreren. Tijdens de elfstedenwinter van 1984 fotografeerde hij de Texelse veerboot in het ijs. Meteen daarop gaf Texel hem opdracht de verbouwing van de veerhaven vanuit de lucht vast te leggen.

Inmiddels heeft IJsseling z'n eigen luchtfotografiebedrijf 'Flying Focus' met een vloot van drie toestellen. Zelf leerde hij ook vliegen, en dat komt steevast van pas als hij via de koptelefoon met zijn piloot overlegt. Vaak kan de piloot het te fotograferen schip op het laatste moment niet meer zien omdat de fotograaf er met camera voor zit. Het is dan de fotograaf die de vlieger naar het schip loodst.

Er zit geen glasplaat in de vloer van IJsselings vliegtuigen, zoals in de romp van subtropische rondvaartboten. Dat hoeft ook niet; het perspectief is doeltreffender wanneer hij het schip van de zijkant benadert. Het raam gaat open, een deel van de deur klapt naar beneden, en ziedaar het schootsveld. De fotograaf leunt nergens op (anders zou z'n arm meetrillen) en fungeert met eigen lichaam als schokdemper voor de zeven kilo wegende camera. Van de vleugels heeft hij geen last, die zitten bovenop de romp.

De nieuwste aanwinst is een uiterst sierlijke, wendbare en stevige Cessna 337 Skymaster. Met dubbele staart en een trekkende propellermotor pal voor en een duwende propeller ('push pull') pal achter de cabine. Zo komt dus ook nooit een motor of propeller in zijn beeld. Amerikanen ontwierpen de Skymaster als militair verkenningsvliegtuig. Als een van de motoren uitvalt, vliegt ie onbekommerd verder.

Als de opdracht van een luchtfoto is gegeven, wordt afgesproken waar en wanneer vliegtuig en schip elkaar gaan ontmoeten. IJsseling maakt een vluchtplan, informeert via marifoon en boordradio bij de scheepsbrug naar koers en naar snelheid van het schip. Soms blijkt een schip dat 'ten westen van Texel' zat inmiddels al 'ten westen van Rotterdam' te wezen.

Verzoeknummers worden ingewilligd: de Nederlandse reder die zijn boeienleg - en dregschip tegen een Ierse heuvelachtergrond verlangde, krijgt zijn zin en er als cadeautje ook nog een Keltische vuurtoren van de Flying Focusbemanning gratis bij.

Een andere reder wilde zijn schip met deklading reusachtige telefoonkabelhaspels in typisch Franse enscenering verzinnebeeldt. De kapitein wist al precies in welke Seinebocht hij gefotografeerd wilde worden. En aldus geschiedde, met en passant ook nog Frans kasteel op de achtergrond.

De ene scheepsbemanning verlangt een luchtfoto met hun schip op volle snelheid, de andere wenst juist geen 'afleidende boeggolven'.

,,Als enige in Europa fotograferen wij ook bij windkracht tien“, zegt Herman IJsseling. ,,We vliegen soms nog tot een halfuur voor zonsondergang. Ook bij turbulentie en harde wind of slagregen. Mist is eigenlijk het enige wat ons van vliegen kan weerhouden. Maar vaak kun je met radarbegeleiding onder de bewolking doorzakken. Dan vliegen we vast 'vooruit', om de kapitein te melden dat hij over een kwartier z'n zonnebril kan opzetten.“

Fotograferen bij windkracht tien of harder levert trouwens een merkwaardige paradox op: juist in rustig vaarwater is op de foto goed te zien hoe het schip eruit ziet. Bij woeste zee slaan de golven het schip letterlijk om de oren, en is de helft van het vaartuig aan het oog onttrokken. ,,Ja“, zegt de fotograaf, ,,dat willen de mensen die varen. Die willen laten zien hoe erg het op zee kan zijn.“ Hij is blij dat zijn opdrachten steeds vaker diep Europa in voeren. ,,Elke dag hetzelfde stukje Noordzee fotograferen, dan komt de sleur erin.“

IJsseling kent inmiddels alle zeshonderd kotters van Nederland, en heeft die ook in zijn archief. Als hij in de lucht met een opdrachtgever overlegt, is de marifoon 'open'. In de buurt varende vissers horen zo waar het fotograferende vliegtuig is en doen dan een oproep: ,,We hebben net ons schip in de verf gezet, kun je ook even bij ons langskomen?“

Tevreden zijn de klanten altijd, op die ene reder na dan, die de fotograaf verweet dat de rederijvlag er onduidelijk bijstond. Maar de mast zat boven de horizon en de zon zelf was buiten beeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden