Foto veelpleger leidt tot volksgericht

Het heeft geen zin gegevens of foto's van veelplegers op internet te zetten. Winkeliers en agenten weten al wie regelmatig in de fout gaat en publiek kan niets met de informatie. Sowieso zullen verslaafden toch wel blijven stelen.

Volgens de Utrechtse korpschef Vogelzang zou de politie gegevens over veelplegers op internet moeten zetten, in sommige gevallen met foto's erbij. Hij meent dat veelplegers op een bepaald moment hun recht op privacy verspeeld hebben.

Het is een klassiek dilemma in het recht: de balans tussen het belang van opsporing en het belang van privacy voor burgers. De politie heeft altijd (meer) informatie nodig voor opsporing, want om criminelen op te pakken moet je weten wie ze zijn, wat ze doen en waar ze zitten.

Aan de andere kant dienen onschuldigen beschermd te worden tegen politieoptreden. Als elke burger een verdachte zou zijn in de ogen van de politie, wordt Nederland al snel een politiestaat. Het is dus niet zo vreemd dat de bevoegdheden van de politie begrensd zijn. Een onschuldige wil niet steeds lastiggevallen worden voor preventief fouilleren of huiszoeking.

Toch lijkt het belang van opsporing tegenwoordig steeds meer terrein te winnen op het belang van privacy. Inmiddels zijn maatregelen als het preventief fouilleren en de algemene identificatieplicht ingevoerd.

Zulke maatregelen komen voort uit de huidige aandacht voor veiligheid. Veel mensen zijn bang op straat en vinden dat er wat moet gebeuren. En hoewel de frustraties van winkeliers die voor de zoveelste keer worden overvallen door dezelfde dader te begrijpen zijn, is er een aantal argumenten tegen het openbaar maken van gegevens van veelplegers.

Misschien wel het belangrijkste argument tegen het bekendmaken van de gegevens van veelplegers is dat het niet bijdraagt aan de opsporing omdat zowel winkeliers als politie en justitie al weten wie de veelplegers zijn. De gezichten van de veelplegers zijn reeds bekend en als zo iemand in de buurt is, wordt extra opgelet of er niets mis gaat.

Andere mensen, zoals voorbijgangers, zullen deze informatie niet hebben of er weinig mee kunnen doen, want enkel met deze informatie kan een veelpleger niet worden aangehouden.

Voor de veelpleger zelf, in de meeste gevallen een drugsverslaafde, zal het bekendmaken van persoonsgegevens niet veel uitmaken: om in zijn behoeften te voorzien zal hij waarschijnlijk toch nieuwe delicten begaan.

Voor die veelplegers die wel nog op het rechte pad te krijgen zijn, zou een omgekeerde redenering moeten gelden: als zij hun straf hebben uitgezeten, moeten zij een nieuw begin kunnen maken.

Daarom is een tweede argument tegen openbaarmaking dat veelplegers op deze manier niet zo snel een kans krijgen op een nieuw begin, bijvoorbeeld omdat niemand hun een baan wil aanbieden. Bovendien bestaat dan het risico dat zij opnieuw in de criminaliteit vervallen en heeft de openbaarmaking alleen maar averechts gewerkt.

Een derde argument is het risico van wat 'eigenrichting' genoemd wordt: mensen kunnen het recht in eigen hand nemen en een veelpleger een pak slaag geven. Een pak slaag uitdelen, of nog erger, een lynchpartij beginnen, is ten strengste verboden, omdat dit de rechtsstaat ondermijnt.

De enige die straf mag uitdelen is een rechter, juist omdat een rechter objectief geacht wordt en voorkomt dat het publiek zich vergrijpt aan onschuldigen. Zonder rechters zouden we weer terug zijn in de Middeleeuwen.

Een vierde argument heeft te maken met internet. Gegevens op internet zijn zeer moeilijk te verwijderen. Iedereen kan eenvoudig informatie kopiëren en downloaden, waardoor informatie zich gemakkelijk verspreidt. De auteursrechtenorganisatie Buma/Â Stemra die al jaren het illegaal kopiëren van muziek probeert tegen te gaan, weet hier alles van.

Als de gegevens van een veelpleger onjuist zijn of ingetrokken moeten worden, kan dit onmogelijk blijken te zijn, waardoor iemand nooit meer los kan komen van zijn verleden. Eens een dief, altijd een dief.

Deze argumenten overziend, lijkt het openbaar maken van de gegevens van veelplegers een slecht plan. Naar mijn mening is een uitbreiding van de politiebevoegdheden hier geen oplossing. Veelplegers zijn, zoals gezegd, veelal drugsverslaafden en bekommeren zich allerminst om hun privacy. Het aanpakken van de overlast die zij veroorzaken kan beter door hun drugsproblematiek aan te pakken.

Naast behandelen behoort ook bestraffen dan tot de mogelijkheden, zolang het maar gebeurt door rechters en niet door burgers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden