Forum drijft een wig tussen SGP en ChristenUnie

Thierry Baudet, leider van Forum voor Democratie, wordt gefeliciteerd door Kees van der Staaij (SGP) in de Tweede Kamer op de dag na Provinciale Statenverkiezingen. Beeld ANP

Ze gaan niet vechtend over straat, maar de liefde tussen de twee kleine christelijke partijen SGP en ChristenUnie is danig bekoeld. Aanleiding: de samenwerking tussen SGP met een nieuwe bondgenoot, Forum voor democratie.

Het had dinsdag een feestelijke dag moeten zijn voor de SGP, met de installatie van twee SGP-senatoren in de nieuwe Eerste Kamer. Als door een wonder heeft de kleine christelijke partij niet één maar twee zetels gekregen. Eén op eigen kracht en de andere met hulp van de nieuwe bondgenoot: Forum voor Democratie.

“Dankbaar en verwonderd” is fractievoorzitter Peter Schalk van de SGP over de restzetel die zijn partij kreeg, zodat hij nu samen met collega Diederik van Dijk door kan gaan. De SGP zocht zelf contact met Forum. “Het is een normale partij, wij sluiten niemand uit”, verklaart Schalk. Er is geen tegenprestatie geboden, zegt hij. “Wij hebben Forum niets te bieden. Alleen dat de zetel anders naar een linkse partij zou gaan, wat ze blijkbaar niet willen.”

De SGP is, tot nu toe, de enige politieke partij die al concrete zaken heeft gedaan met Forum. Dat is een weloverwogen stap. Al langer groeit er een politieke vriendschap tussen de twee rechts-conservatieve partijen. SGP-leider Kees van der Staaij ziet in Forum een partner in de Eerste Kamer, waar Forum nu de grootste is. “Samen kunnen we voorkomen dat het kabinetsbeleid verder naar links trekt, als Forum zich constructief opstelt”, zei Van der Staaij onlangs.

Scheuring

Er is wel meteen een probleem: de nieuwe vriendschap zorgt voor een breuk met een bestaande vriend van de SGP, de ChristenUnie. De keuze wel of niet samenwerken met Forum drijft de twee christelijke partijen uiteen. Ruzie is er niet, wel wegen die zich scheiden.

In de Provinciale Staten van Zuid-Holland lijkt een scheuring nabij van de – nu nog – gezamenlijke fractie van SGP/ChristenUnie, over de vraag of er wel of niet met Forum samen kan worden bestuurd. In het Europees parlement kwam het vorige week ook tot een breuk.

Had SGP-leider Kees van der Staaij dat risico ingecalculeerd, van gedoe met de ChristenUnie, toen hij ging praten met Forum? Senator Schalk spreekt van een ‘spannende periode’  voordat duidelijk werd of er een restzetel via Forum zou komen. “Op zaterdagavond na Hemelvaart zeiden Kees en ik tegen elkaar: het ligt nu in de goede handen van de goede God. We zien wat er maandag gebeurt.” Op maandag kozen de leden van de Provinciale Staten de nieuwe Eerste Kamer. Eén stem van een Forum-Statenlid in Zuid-Holland ging naar de SGP. Precies genoeg voor de tweede zetel.

Filmpje

Minder voorspoedig verloopt de wens van de SGP om Forum een kans te geven mee te besturen in de provincies, waar Van der Staaij Forum graag ervaring had zien opdoen in constructief opstellen. Uitgerekend in Zuid-Holland is de formatie mislukt, en wel nadat de ChristenUnie/SGP-fractie er woensdag de stekker uittrok. Aanleiding voor het mislukken was het snoeiharde filmpje dat Thierry Baudet vlak voor de verkiezingen van een antisemitische website plukte en verspreidde, met als boodschap dat vluchtelingen de Europese vrouwen vermoorden en verkrachten.

Voor de SGP was dat filmpje geen breekpunt, voor de ChristenUnie wel. De top van die partij had er grote moeite mee. Van der Staaij wees na het mislukken van de Zuid-Hollandse formatie direct met de beschuldigende vinger naar de ChristenUnie. “Aan de SGP heeft het niet gelegen”, twitterde hij direct. “Een gemiste kans.”Zo’n sneer is zeldzaam en een teken aan de wand. Forum is een splijtzwam. Inhoudelijk groeien SGP en CU al langer uit elkaar. Vertrekkend senator Roel Kuiper van de CU zei onlangs dat hij het ‘bedenkelijk’ vindt “dat de SGP zich steeds vaker labelt als rechts”.

In het Europese parlement ging de breuk ook over samenwerken met Forum. SGP-europarlementariër Bas Belder stemde ‘van harte’ voor toetreding van Forum tot dezelfde fractie als waar CU/SGP in zitten, de rechts-conservatieven. Zijn CU-collega Peter van Dalen piekert niet over samenwerken met Forum. Hij stapte eruit.

Fascinatie voor Baudet

Waarom is het de SGP zoveel waard om Forum als rechtse bondgenoot binnen te halen? Van der Staaij gaf al een aanwijzing: hij wil een gezamenlijk rechts offensief om linkse plannen tegen te houden. Inhoudelijk liggen SGP en Forum niet ver van elkaar af. Veel SGP-kiezers hebben een fascinatie voor Baudet. Zoveel dat het SGP-gezinde Reformatorisch Dagblad in speciale artikelen de lezers waarschuwt dat Baudet gevaarlijk liberale standpunten heeft over abortus.

Forum is ondertussen ook een geduchte concurrent. Een oud-wethouder van de SGP uit Staphorst stapte onlangs over naar Forum. Hij sprak van ‘goddelijke sturing’.

Fascinatie genoeg, maar op Baudets partij stemmen zullen SGP’ers niet snel doen, zegt Tom de Nooijer (19), raadslid in Oldebroek, die net als veel jonge SGP-kiezers zijn bewondering voor Baudet niet onder stoelen of banken steekt. Forum is uiteindelijk te onbijbels, want niet tegen abortus. Over immigratie stelt Baudet het Australisch model voor, wat ook niet te rijmen valt met Bijbelse politiek. “Maar ik zie Forum ondanks die verschillen als een politieke broeder. De SGP moet Forum niet loslaten, wij hebben ze nodig op het rechts-conservatieve front. We moeten ook de ChristenUnie niet loslaten, want die ligt ideologisch nog altijd dichter bij ons.”

Lees ook: 

Forum kandideert een oud-generaal als voorzitter van de senaat.  

De gepensioneerde generaal hoopt de voorzittershamer over te nemen van Ankie Broekers-Knol als vertegenwoordiger van de grootste fractie in de nieuwe senaat.

Forum erin, ChristenUnie eruit bij eurokritische familie

Forum voor Democratie, dat met drie (na de brexit: vier) zetels debuteert in het Europees Parlement, is toegelaten tot de eurokritische groepering Europese Conservatieven en Hervormers (ECH). 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden