'Fort Europa is dichtgetimmerd, we laten Afrika aan zijn lot over'

Afrikaanse vluchtelingen die op het Italiaanse eiland Linosa zijn gestrand.Beeld AFP

INTERVIEW - Vluchtelingen die leven in krotten, met kinderen die worden aangevallen door ratten. Het zijn voor pater Jan Heuft in Algerije verhalen van alledag.

Afrikaanse asielzoekers die met een soort vuilniswagen worden gedumpt in de woestijn. Het zijn gruwelijke verhalen. Pater Jan Heuft heeft foto's van de lijken.

Heuft (71) streek in 1969 als witte pater, missionaris en ontwikkelingswerker, neer in Algerije. Hij stichtte er een school, werkte er dertig jaar in het dovenonderwijs, ging drie jaar geleden met pensioen en zet zich nu in voor een vluchtelingenorganisatie in het Noord-Afrikaanse land.

Lezing
Vandaag is hij een van de sprekers bij 'Walled Europa', een conferentie van Kerk in Actie en Justitia et Pax, in het Utrechtse hoofdkantoor van de Protestantse Kerk in Nederland.

'Drama in de Sahara', heet zijn lezing over de gevolgen van Fort Europa voor Algerije. "Elke dag weer varen volgepakte bootjes de zee op. Met dertig avonturiers die hun leven willen wagen voor meer vrijheid, voor een mooiere toekomst in Europa. Soms worden die bootjes zogenaamd per ongeluk door de Algerijnse kustwacht omver gevaren en verdrinken er mensen."

Er is lang over vluchtende Algerijnen gezwegen, zegt de pater. "Omdat het een aanfluiting is voor het politieke systeem dat vooral zoveel jongeren hun land willen verlaten. Dat velen misschien wel demonstreren, maar toch niet al te veel van de Arabische lente verwachten. Ze beseffen dat het nog lang gaat duren."

Als vuilnis behandeld
De Europese grenzen zijn dicht, voor Algerije voelt dat als de deksel op de pan, stelt Heuft. "En het gaat overkoken. Naast ongeduldige Algerijnen hebben we te maken met zwarte Afrikanen die vanuit Algerije de oversteek willen maken."

Daar wordt volgens Heuft jacht op gemaakt. "Algerije was een transitland, maar we moeten om de Europese regeringen te vriend te houden, nu een stopland zijn. Mannen worden opgepakt en afgevoerd naar de grens. In de Sahara worden ze er als vuilnis uitgekieperd. Afschuwelijk."

21e jarige met aids en hersentumor
Met zijn vluchtelingenorganisatie biedt hij hulp. Woensdag begroef hij een 21-jarige vrouw uit Liberia, die op de vlucht was geslagen nadat haar hele familie was uitgemoord.

Heuft: "Ze was al tien jaar onderweg, veel verkeerde mannen tegengekomen, kreeg aids en een hersentumor. Er was nog maar een klein hoopje mens over. In Nederland worden vluchtelingen denigrerend gelukszoekers genoemd. Wat had ik dit meisje graag wat geluk gegund."

Ontwikkelingswerk is mislukt
Een week eerder verhuisde hij een moeder met vijf kinderen uit Kameroen, van een krotwoning vol ratten naar een droger onderdak. "Ik voel me als hulpverlener als een tankstation langs de weg van ongeluk. Als er weer een beetje brandstof is, kunnen we dat uitdelen, dan kunnen we vluchtelingen weer even verder helpen."

Bij zijn werk in het Algerijnse onderwijs had hij een doel voor ogen: jongeren aan een diploma helpen. Nu niet, erkent hij. "Ik help, maar ik weet niet waartoe dat leidt. Ik zie de oplossing ook niet. Fort Europa is dichtgetimmerd, uit angst voor de islam of omdat we de welvaart niet willen delen. Het ontwikkelingswerk is mislukt, we laten Afrika aan zijn lot over. Europa sluit de grenzen en ogen voor mensen die grote risico's nemen in de hoop op meer vrijheid, veiligheid, een iets beter leven. Ik kan het niet: de andere kant op kijken."

Pater Jan Heuft.
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden