Fort De Hel heeft ruzie met de buren

Kinderfeest bij fort De Hel in Willemstad (Brabant). Exploitant Frank Kastelein moet het fort verlaten na klachten van de buurt. (FOTO JOÿL VAN HOUDT)Beeld Joel van Houdt

Particuliere ondernemers moeten Nederlandse forten redden van de ondergang. Bij Willemstad moet zo’n ondernemer juist vertrekken, na overlastklachten uit de buurt.

Op het gras rond fort De Hel staan kleurrijke raketten opgesteld, die lijken te zijn weggevlogen uit het stripverhaal van Kuifje. Frank Kastelein kijkt vanaf de vesting bij het Brabantse Willemstad als een enigszins timide kasteelheer naar zijn kunstwerken in het weiland. Vijftien jaar geleden knapte hij het fort op. „Het was een ruïne”, zegt Kastelein. Hij liet riolering en elektriciteit aanleggen, herstelde de ramen en vestigde er zijn atelier.

Nu organiseert hij culturele evenementen, bedrijfsuitjes en kinderfeestjes. Verkleed als Napoleon heet hij zijn gasten welkom. In een kleine expositie krijgen ze de geschiedenis van het fort te zien, dat in 1811 door de Fransen is gebouwd. Daarna krijgen ze vaak een schilderworkshop in de kelder van het fort. „En kinderen kunnen hier bootje varen, vuurtje stoken en schatzoeken”, vertelt Kastelein.

Cultuur, recreatie en educatie: het lijkt een herbestemming waar iedere gemeente zijn vingers bij aflikt. Maar Kastelein moet zijn fort in april verlaten na klachten van de buurt. Zijn gebruik van het fort is niet in overeenstemming met het bestemmingsplan.

Juist op dit moment is de overheid druk bezig om oude vestingwerken een nieuwe functie te geven. ’Kleinschalig particulier ondernemerschap’, zoals dat van Kastelein, moet daarin een grote rol spelen. Zuid-Holland, Utrecht, Noord-Brabant en Gelderland hebben dat vorig jaar afgesproken in het ’Pact van Rhijnauwe’, dat de Nieuwe Hollandse Waterlinie moet beschermen. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, erkent woordvoerder Chris Will van het projectbureau dat die plannen uitvoert. „In de bestaande bestemmingsplannen van de gemeentes is vaak geen horecafunctie opgenomen. Die is wel noodzakelijk om de forten exploitabel te maken.”

Kastelein ligt al jaren met de gemeente in de clinch. Bewoners van de dijk naast het fort klagen over geluidsoverlast en parkeerproblemen. Kastelein zegt jaarlijks 8000 bezoekers te ontvangen. Jules Deelder deed fort De Hel de das om, toen hij eind augustus in de ’nacht van de poëzie’ na één uur ’s nachts doorging met voordragen. „Ik deed de spots nog uit, maar Deelder ging gewoon door. Controleurs van de gemeente waren er de hele avond bij. Ze wilden me per se ergens op pakken”, denkt Kastelein.

De gemeente heeft nu de huurovereenkomst opgezegd. „We hebben diverse keren gewaarschuwd”, reageert wethouder Ada Grootenboer van Moerdijk. „Dat hebben we gedaan omdat de gemeente er juist zo trots op was dat er al jarenlang culturele activiteiten zijn.” Sterker nog: Grootenboer zit zelf in het bestuur van de stichting Cultuur Historie West-Brabant, die samen met Kastelein plannen maakte voor de toekomst. Het fort zou een eigen toegangsweg krijgen vanaf de snelweg, en meer parkeerruimte.

Grootenboer gaat door met die plannen, maar zonder Kastelein. De gemeente zoekt een nieuwe exploitant. De wethouder wil zelfs het bestemmingsplan laten wijzigen, zodat een deel van de nu verboden activiteiten straks alsnog is toegestaan. „Dat doen we in samenspraak met de omgeving. Kastelein had die procedure moeten afwachten.”

Kastelein hoopt ondertussen Deelder te strikken voor een protestactie. „Die kan dan drie dagen met een lokaal meisje hier in een bed liggen, zoals John Lennon en Yoko Ono.”

(Trouw)Beeld Joel van Houdt
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden