Fondsen van de alternatieve beurs-index halen ook mooie cijfers

Van onze redactie economie DEN BOSCH - Geen wapenfabrikanten, kerncentrales of producenten van alcohol of tabak. En al helemaal geen firma's die onverantwoord dierproeven nemen, genetisch manipuleren of de mensenrechten aan hun laars lappen.

De lijst van beursgenoteerde ondernemingen in de Source-ASN-index bewijst dat er genoeg alternatieven zijn om in te beleggen. De afdeling ethische research van de bank SNS selecteert ze op hun mores en houdt de vinger aan de pols.

SNS haalde de praktijk van het ethisch beleggen vorig jaar in huis door de overname van de Algemene Spaarbank Nederland. Deze bank deed voor het eerst beleggingsresearch op basis van niet-financiële criteria. Aanvankelijk bleef dat beperkt tot onderzoek voor het eigen, verantwoorde ASN-aandelenfonds. Maar na de overname ontstond SNS ethische research, de afdeling die sinds kort ook het onderzoek doet voor het Andere Beleggingsfonds (ABF). ABF is eveneens samengesteld uit fondsen die de ethische toets van kritiek kunnen doorstaan.

Sinds 1997 publiceert Source, het blad voor verantwoord ondernemen, de Source-ASN-index. In het begin haalde de performance van deze alternatieve index het niet bij de indices voor 'gewone' beleggingen, zoals de AEX-index. Maar vanaf oktober renderen ook de moreel verantwoorde beleggingen steeds beter. En inmiddels maakt het eigenlijk niet meer uit.

“In Amerika is de discussie over ethisch beleggen al veel verder”, zegt Karin Janssens van SNS ethische research. “De Amerikanen gingen er in eerste instantie ook van uit dat verantwoorde beleggingen ten koste gaan van het resultaat. Inmiddels is wel bewezen dat dat onzin is. Je kunt niet meer zeggen 'Ik beleg niet verantwoord, want dat kost me geld'.”

In de Source-ASN-index zijn momenteel een kleine tachtig bedrijven opgenomen. Deze fondsen bleven over nadat zo'n 300 firma's onder de loep waren genomen. Wapenfabrikanten en producenten van tabak of alcohol worden niet eens onderzocht. “Daarin zijn we streng, want dat wil onze achterban”, verklaart Janssens. Er is nog een hele lijst van diskwalificerende activiteiten: genetische manipulatie, kernenergie, drugs en dierproeven, bijvoorbeeld. Maar soms is de scheiding tussen 'goed' en 'slecht' onduidelijk. Een fabrikant die potloden levert aan het ministerie van defensie voert nog geen oorlog. Maar als de orders aan verwerpelijke industrieën meer dan 2 procent van de omzet vertegenwoordigen, staat dat opname in de index in de weg.

Luchtvaart is in ethisch verantwoorde kringen ook geen populaire bedrijfstak, maar niet per definitie uitgebannen. Een bedrijf dat in 'zeppelins' gaat, maakt een goeie kans. Hetzelfde geldt voor oliemaatschappijen: liever niet in de index, want olie vervuilt het milieu. Maar als Shell de gebruikte boorplatforms weer netjes opruimt, veel investeert in zonne-energie en een representatief aantal vrouwen in de top benoemt, maakt het best een kansje.

De test voor deelname aan de index voor verantwoord beleggen is niet alleen een afvalrace. Het is vooral een speurtocht naar bedrijven die voorop lopen in sociaal, milieubewust of maatschappelijk opzicht. En ook nog eens een fatsoenlijk rendement opleveren. Vooral de eerste criteria zijn ingewikkeld. Het ontbreekt de onderzoekers namelijk aan regels en harde meetpunten.

“Toen we in 1993 begonnen was het al heel bijzonder als een bedrijf een milieujaarverslag had. Nu is dat veel gebruikelijker”, zegt Hans Slomp, portefeuillemanager Aandelen bij SNS. Jan Willem de Moor, zijn collega-onderzoeker, vult aan: “Financiële jaarverslagen zijn ook niet altijd goed te vergelijken. Met milieuverslagen is dat nog veel erger. Daar zijn nog nauwelijks standaards voor.” Hoe bedrijven met hun werknemers omgaan, staat vaak in het sociaal jaarverslag. Maar tal van zaken vind je simpelweg nergens. De researchafdeling werkt daarom met eigen vragenlijsten en aanvullende gesprekken. Geen antwoord op vragen betekent geen opname in de index.

Vooral Duitse en Franse bedrijven zijn vaak niet gediend van lastige vragen. Angelsaksische bedrijven zijn een stuk toegankelijker, merkten de onderzoekers. Ondernemingen die consumptiegoederen produceren of verkopen onderwerpen zich eveneens makkelijker aan een ethische test.

Als de onderzoekers overtuigd zijn, toetst de beleggingscommissie van ASN hun keuze. Daarna is het de taak van SNS om bij de fondsen de vinger aan de pols te houden.

De speurtocht van SNS ethische research naar verantwoorde investeringen blijft vooralsnog beperkt tot Amerika en Europa. De prestaties van de Source-ASN-index worden afgezet tegen de Morgan Stanley Capital Index (MSCI). Deze index wordt algemeen gezien als de wereldwijde beursgraadmeter, maar is aangepast aan de landenweging van de Source-ASN-Index om de indices goed met elkaar te kunnen vergelijken.

Bedrijven die meewegen in de Source-ASN-index

Onderneming Weging

Nederland

Ahrend0,13% De Boer Winkelbedrijven 0,23% Koninklijke Ten Cate 0,05% Elsevier 3,05% Getronics 0,75% Grontmij 0,03% Arcadis 0,05% Holland Colours 0,02% Hoek's Machine- en Zuurstoffabriek 0,15% Koninklijke KNP BT 0,67% Van Melle 0,16% Norit 0,05% Océ-Van der Grinten 0,62% Randstad Holding1,16% Wolters Kluwer 2,53%

Duitsland

Drögerwerk 0,03% Gelsenwasser 0,16% Herlitz 0,03% Jungheinrich 0,07% Kunert0,01% Springer Verl 0,66%

Engeland

Tomra Systems 0,22% Abbey National 7,29% Body Shop Int. 0,11% British Telecom11,65% EMI Group 1,48% Kingfisher 2,72% Marks en Spencer7,09% Northern Foods 0,74% Pearson 1,92% RPS Group 0,02% Safeway 1,79% J. Sainsbury 4,24% Severn Trent 1,44% Shanks & McEwan Group0,14% Thorn 0,24% Wessex Water 0,47% Yorkshire Water 0,83%

Verenigde Staten

Apple Computer 0,65% Ben & Jerry's Homemade 0,03% Betz Dearborn 0,44% Calgon Carbon 0,11% Chesapeake Corporation 0,20% Church & Dwight Company 0,14% The Clorox Company 2,06% El Paso Natural Gas Company 1,01% The Gap 4,02% Herman Miller 0,63% Hewlett Pachard 9,21% The Home Depot 9,88% Imco Recycling 0,07% New Jersey Resources Corporation 0,17% US West Communications Group 6,30% US West Media Group 4,50% Wellman 0,14% Zurn Industries 0,11%

Denemarken

Kompan0.01% Nordtank Energy Group0,05% Novo Nordisk 2,40%

Zwitserland

Selecta 0,09% Sika Finanz0,15% Phonak Holding 0,12% Société Générale de Surveillance 0,48% Valora0,24% Vetropack 0,01%

Oostenrijk

BWT 0,07% EVN 0,44% Mayr-Melnhof Karton 0,18% Verbundgesellschaft 0,94%

Zweden

Assi Dom. 0,76% ASG AB0,11% Bilspedition 0,09% SCA 0,74% Modo 0,45%

Totaal 100%

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden