Focus niet zo op die gemengde relaties

"Hoe komt het toch dat zo weinig autochtonen een allochtone partner hebben?" Beeld anp

Een gemengde relatie als teken van geslaagde integratie? Onzin, vindt Nadia Bouras.

Wat?! Heb jij een Marokkaanse man?' Er klinkt behalve ongeloof ook minachting in haar stem. In de rij voor koffie in de cafetaria van de faculteit slaat dit nieuws bij mijn collega in als een bom. Geschrokken vraag ik wat er mis is met een Marokkaanse man. 'Nou, gewoon. Je spreekt goed Nederlands, bent hoogopgeleid, en dan trouw je toch met een Marokkaan!' 'Je was zo goed bezig!', lijkt ze te willen zeggen.

Het is niet de eerste keer dat mensen op deze manier reageren als ze tot de schokkende ontdekking komen dat mijn geliefde een Nederlandse Marokkaan is. Net als al die vorige keren hoor ik mezelf ook nu dezelfde ongemakkelijke grap maken: "Nou ja, hij is geboren in Veghel en voor mij als geboren Amsterdammer is Brabant ook een soort buitenland".

'Geslaagde' integratie
Waarom wordt mijn keuze voor een partner 'uit eigen kring' beschouwd als een teken van achterlijkheid? Alsof ik door te trouwen met 'een Marokkaan' in één klap mijn zwaarbevochten maatschappelijke positie in gevaar had gebracht, en daarmee mezelf had buitengesloten van 'onze manier van leven'. Waarom worden huwelijken in 'eigen etnische kring' geproblematiseerd? En waarom is een huwelijk tussen twee autochtone Nederlanders nooit onderwerp van politiek debat?

Een dominante opvatting in het maatschappelijke en politieke debat is dat een huwelijk met een autochtone Nederlander een teken is van geslaagde integratie. Zo werd in de uitzending van 'Pauw' van 18 mei jl. gesteld dat de multiculturele samenleving wel mislukt moet zijn omdat 'Turken' en 'Marokkanen' vooral binnen de eigen etnische gemeenschap trouwen. Dat had ook met de islam te maken, die volgens een van de tafelgasten een remmende werking had op de emancipatie van deze groepen, en dus bepalend was voor hun partnerkeuze.

De verwachting is kennelijk dat een geëmancipeerde allochtoon de eigen gemeenschap de rug toekeert en via een huwelijk met een autochtoon de kant kiest van het verlichte Nederland. Sociologe Leen Sterckx concludeerde echter in haar dissertatie uit 2014 'Trouwen met een Vreemdeling' dat voor jonge Turkse en Marokkaanse Nederlanders niet etniciteit, maar juist de islam een belangrijke factor is. Dat betekent dat ze in veel gevallen in een autochtone bekeerling(e) een geschikte huwelijkspartner vinden.

Beeld thinkstock

Etnisch-culturele fixatie
Dat werpt de vraag op hoe beslissend etniciteit is in de keuze van een huwelijkspartner. Bovendien bestaan er binnen groepen grote etnische verschillen die geheel buiten beschouwing worden gelaten. Naast etniciteit en levensbeschouwing zijn klasse, leeftijd en opleidingsniveau belangrijke categoriseringen die onze voorkeuren in sterke mate beïnvloeden, maar die in onderzoek nauwelijks aan bod komen. Een etnisch-culturele fixatie geeft een vertekend beeld en verhult de complexe en veelvormige werkelijkheid.

Uit het onderzoek van Sterckx blijkt ook dat gemengd huwen niet per se bevorderlijk is voor de integratie. Over het algemeen ondervinden gemengde stellen veel weerstand vanuit hun directe omgeving en vanuit de samenleving.

Drie voorbeelden uit mijn vrienden- en kennissengroep illustreren de rigiditeit waar veel gemengde stellen mee te maken krijgen. De ouders van een Nederlandse vriendin die samenleeft met haar Marokkaans-Nederlandse echtgenoot hebben nog altijd moeite met hun schoonzoon, die ze steevast met 'die moslim' aanduiden. Mijn dierbare vrienden - zij Marokkaans-Nederlands, hij autochtoon - worden met name vanuit autochtone hoek vijandig bejegend, enkel en alleen omdat zij moslim is en hij niet.

Anderzijds ken ik Marokkaans-Nederlandse jonge vrouwen die een heimelijke relatie hebben met een autochtone Nederlander. Traditionele culturele en religieuze opvattingen van de thuisbasis en angst voor gebroken familiebanden weerhouden hen ervan naar buiten te treden met hun relatie.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Beeld thinkstock

Polariserend denken
Het Centraal Bureau voor de Statistiek publiceert jaarlijks cijfers over het aantal gemengde huwelijken. Volgens het CBS is pas sprake van een gemengd huwelijk als een van de partners autochtoon is. Een huwelijk tussen een Marokkaanse en Surinaamse Nederlander bijvoorbeeld wordt opmerkelijk genoeg niet als gemengd geregistreerd.

Het CBS rekende uit dat de overgrote meerderheid, ongeveer 80 procent, van de Marokkaanse Nederlanders trouwt met een partner met dezelfde etnische achtergrond; ongeveer 20 procent trouwt dus met een autochtoon. Hoeveel Marokkaanse-Nederlanders een partner hebben met een niet-Marokkaanse en niet-autochtone achtergrond vindt het CBS niet het onderzoeken waard.

Verder is het veelzeggend dat het CBS alleen cijfers verzamelt van het aantal gemengde huwelijken van allochtone groepen. Het CBS volgt hiermee het eenzijdige, polariserende politieke denken over de samenleving en benadrukt de vermeende kloof tussen 'allochtonen' en 'autochtonen' door alleen allochtonen te onderzoeken en autochtonen ongemoeid te laten, alsof je voor een huwelijk niet twee welwillende partners nodig hebt.

Een huwelijk is een intiem bondgenootschap tussen twee geliefden dat verre van gepolitiseerd dient te worden. Een diverse, gemengde samenleving is een nastrevenswaardig ideaal, maar in een geïndividualiseerde samenleving die veel hecht aan zelfbeschikking moet de overheid zich niet bemoeien met de partnerkeuze van haar burgers. Een blik in de eigen spiegel kan evenwel geen kwaad: hoe komt het toch dat zo weinig autochtonen een allochtone partner hebben?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden