Focus asieldebat gaat van instroom naar integratie

ANALYSE - De discussie over vluchtelingen is verschoven van hen die naar Nederland komen, naar hen die hier zijn en willen blijven.

Iets meer dan 18.000 asielzoekers die vorig jaar voor het eerst in Nederland aanklopten, in totaal ruim 31.000 asielaanvragen. Het zijn relatief hoge, maar zeker geen uitzonderlijke cijfers. Wie deze getallen in de nieuwste jaarverslagen van de Nederlandse immigratiediensten bekijkt, zou haast vergeten dat Nederland het jaar ervoor nog recordaantallen asielzoekers ontving.


Toch is het nog maar een jaar geleden dat politiek Den Haag in rep en roer was. Uit uitgelekte stukken bleek dat hoge ambtenaren rekening hielden met een ongekend totaal van 93.600 asielaanvragen in 2016. En dat terwijl recordjaar 2015 met 59.100 asielzoekers al een zware wissel trok op het Nederlandse draagvlak voor het opvangbeleid.


Die 'verdoezelde' prognose wekte woede bij de oppositie, omdat het kabinet op dat moment naar buiten toe een raming van 58.000 asielaanvragen hanteerde - en dat ook zou blijven doen. "Dat hogere scenario is immers niet realistisch", hield staatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD, asiel) de Kamer voor. "We hebben besloten dat we dat niet laten gebeuren."


Toen Dijkhoff die woorden begin maart sprak, was EU-voorzitter Nederland al maanden betrokken bij intensieve onderhandelingen met Turkije, die zouden resulteren in een lang voor onmogelijk gehouden migratiedeal. De strekking: vluchtelingen die met bootjes van Turkije naar Griekenland oversteken, worden per kerende veerboot teruggestuurd, waarna die asielstroom zal 'opdrogen'.

Bluf

Natuurlijk was het deels bluf van Dijkhoff - niets zo grillig als asielstromen - maar feit is dat het aantal aanvragen na de zogenaamde Turkije-deal enorm terugliep. Met een totaal van 31.600 asielverzoeken in 2016 is Nederland ver onder de kabinetsprognose van 58.000 gebleven. En nog veel verder onder de ambtenarenraming van 93.600.


Hoeveel minder migranten vorig jaar op eigen houtje naar Nederland zijn gekomen om asiel aan te vragen, blijkt eens te meer uit de nieuwste cijfers. In 2015 diende driekwart van de asielzoekers hun aanvraag vanuit Nederland in, in 2016 was dit nog geen zestig procent. De overige aanvragen kwamen goeddeels van familieleden in het buitenland die zich in Nederland willen herenigen.


Met de dalende instroom - de trend was al te zien in de maandelijkse cijfers van de IND - veranderde ook het politieke debat. Niet langer domineerden vluchtelingenboten tussen Turkije en Griekenland het beeld. Niet langer ging het over de komst van nieuwe azc's en daarmee gemoeide protesten. Daarvoor in de plaats kwamen vragen op over taalonderwijs, huisvesting en werk.

Identiteit

In minder dan een jaar is de discussie over vluchtelingen verschoven van hen die naar Nederland willen komen naar hen die hier zijn en voorlopig blijven. Iets wat zich tijdens de laatste verkiezingscampagne manifesteerde in talrijke discussies over de Nederlandse identiteit en hoe die over te dragen op nieuwkomers.


Het belang van een goede integratie van vluchtelingen en migranten dringt zich deze maanden nog eens nadrukkelijk op door de terroristische aanslagen in steden als Nice en Berlijn. Beide daders hadden een asiel- of migratieachtergrond en wisten ondanks hun soms al jarenlange verblijf in Europa sympathieën te ontwikkelen voor terreurgroep IS.


Niet voor niets is integratie een van de vraagstukken waar VVD, CDA, D66 en GroenLinks zich aan de formatietafel over buigen. Al zal een nieuw kabinet ook afspraken willen maken over het asielsysteem, de stap ervoor. De oplopende Turks-Nederlandse spanningen, de wankele situatie in Libië en de aanhoudende onrust in Syrië maken de huidige stabiliteit in de asielcijfers uiterst fragiel.


VANDAAG 7


Wat moet Nederland met de afgewezen asielzoekers?

'uitgeprocedeerde asielzoekers altijd onderdak bieden'

Twee radicaliseringsdeskundigen stellen vandaag in Trouw dat Nederland uitgeprocedeerde asielzoekers juist niet op straat moet zetten, maar opvang moet bieden zolang zij in Nederland verblijven. De twee daders van de terreuraanslagen in Berlijn en Stockholm waren afgewezen asielzoekers. Volgens de hoogleraren Jean Tillie en Bertjan Doosje hebben de aanslagen in ieder geval laten zien dat uitsluiting leidt tot criminalisering en radicalisering. Een goede opvang verkleint de kans op afglijden. Ook kunnen uitgeprocedeerden in de opvang beter in de gaten worden gehouden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden