FNV: Veel jongeren werken voor nop

Hoewel crisis voorbij is, blijven afgestudeerde psychologen, journalisten en architecten vaak veredelde stagiairs

Aan het eind van de maand geen salaris, maar een boekenbon. Met wat geluk is het 50 euro, maar in het slechtste geval is het helemaal nop. Voor nogal wat afgestudeerden is dit de bittere realiteit, constateert FNV Jong. Jonge werknemers, tussen de 22 en 27 jaar, draaien weliswaar volledig mee, krijgen net als vaste medewerkers een tik op de vingers als het misgaat, maar worden betaald als stagiair of iemand met een werkervaringsplek. Pure uitbuiting, vindt de vakbond.

Concrete cijfers over hoeveel jongeren het betreft, heeft FNV Jong niet. De vakbond riep afgelopen zomer het Meldpunt Stagemisbruik in het leven. Er kwamen 255 meldingen binnen.

Een van de schrijnendste gevallen? "Het verhaal van een verloskundige die per dag 60 euro moest betalen om ergens te mogen werken", zegt voorzitter Esther Crabbendam. Of een algemener voorbeeld: de belofte van een vaste baan over twee, nee drie, misschien wel vier maanden. Nu hebben we het even krap, krijgen jongeren dan te horen. Of: misschien lukt het volgende maand wel om je aan te nemen. In het ergste geval gaan jonge werknemers een tot twee jaar onbetaald aan de slag, om daarna alsnog te moeten vertrekken.

Psychologen hebben het het zwaarst, blijkt uit meldingen die FNV Jong binnenkreeg. Het NCRV-programma 'De Monitor' ontdekte via een enquête dat bijna driekwart van de pas afgestudeerde psychologen zich uitgebuit voelt. Veertien procent van de duizend respondenten kreeg geen vergoeding en ruim een kwart moest het doen met een reiskostenvergoeding. Ook orthopedagogen, journalisten en architecten ontkomen haast niet aan werkervaringsplekken die doorgaan als startersfunctie.

Het zijn de sectoren waarin het aanbod werknemers aanzienlijk groter is dan het aantal banen, legt universitair docent Ronald Dekker van de Tilburg Universiteit uit. "Dit soort werkervaringsplekken zijn er niet voor afgestudeerde natuurkundigen. Wel in de cultuursector, de media en de zorg, waar overheidsgeld in omgaat en waar veel wordt bezuinigd. Het zijn bovendien richtingen waar hele volksstammen in afstuderen."

Zorgt de aantrekkende economie dan niet voor meer banen? Niet per se, legt de Tilburgse hoogleraar Ton Wilthagen uit. "De economie als geheel groeit, maar veel organisaties krimpen en kampen met beperkte budgetten." En daar komt het dilemma om de hoek kijken: "Schaf je de werkervaringsplekken af, dan zitten ook veel jongeren werkloos thuis."

Dat werkgevers wegkomen met deze constructies heeft volgens Wilthagen te maken met de onwetendheid van veel jongeren. Ze accepteren een grote verantwoordelijkheid zónder betaling 'omdat ze denken dat dit is wat ze kunnen krijgen'. Daarnaast kiezen ze eieren voor hun geld: liever een kans op een baan dan helemaal niets. Met deze zuinigheid snijden werkgevers zichzelf in de vingers, vult Dekker aan. "Op de lange termijn krijg je een slechte naam als werkgever. Zit je later te springen om medewerkers, dan wil niemand meer voor je werken."

Toch ziet hij de toekomst van de jongeren niet somber in. "Mensen met een hogere beroepsopleiding of universitaire studie achter de rug hebben de luxe om onder hun niveau te werken. Of ze krijgen een baan waarvoor ze niet zijn opgeleid. Denk aan psychologen die in het marktonderzoek gaan werken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden