Seksuele intimidatie

FNV: Juist The Voice móet van de wet een goed protocol hebben

Talpa-medewerksters hebben een paginagrote advertentie geplaatst in het AD om John de Mol aan te spreken op zijn optreden. Beeld Brunopress
Talpa-medewerksters hebben een paginagrote advertentie geplaatst in het AD om John de Mol aan te spreken op zijn optreden.Beeld Brunopress

Elke werkgever is verplicht een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) op te stellen. Bij een tv-programma als The Voice of Holland, met jonge en kwetsbare deelnemers, had daarin hoe dan ook aandacht moeten zijn voor seksueel grensoverschrijdend gedrag, stelt vakbond FNV.

Lukas van der Storm

Natuurlijk was hij geschrokken, erkende tv-baas John de Mol donderdagmiddag in de uitzending van Boos. Tientallen meldingen lagen er, van seksueel getinte appjes tot aanranding en zelfs verkrachting. Door prominente medewerkers van zijn internationale succesformat The Voice of Holland nota bene. Op één kwestie rondom bandleider Jeroen Rietbergen na had hij er nooit iets over gehoord. Terwijl er toch genoeg mensen waren bij wie kandidaten hun hart konden luchten: vier kandidaatbegeleiders bijvoorbeeld.

Het verweer van De Mol neigde naar victim blaming: de verantwoordelijkheid bij het slachtoffer leggen. Dat bracht De Mols vrouwelijke medewerkers zelfs tot een opmerkelijke advertentie in het AD: ‘Beste John, het ligt niet aan de vrouwen’, schrijven ze daarin. Een kreet die Kitty Jong, vicevoorzitter van vakbond FNV, uit het hart gegrepen is. “Dit is op zo verschrikkelijk veel manieren fout. Hij heeft als werkgever de verantwoordelijkheid om voor een veilige werkomgeving te zorgen.”

Bouwplaats en talentenjacht

Ze wijst daarbij op de zogeheten risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Een document dat elke werkgever in Nederland verplicht is op te stellen. Daarbij moeten alle arbeidsrisico’s in kaart worden gebracht. Dat kan gaan over de veiligheid op een bouwplaats, maar net zo goed over het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Ook kandidaten bij een talentenjacht vallen in dit verband trouwens onder de Arbowet: zij maken als ‘derden’ ook onderdeel uit van de werkvloer.

“De psychosociale risico's vormen een verplicht onderdeel van zo’n RI&E”, benadrukt Jong. “De tv-wereld en de culturele sector staan al bekend als risicovol voor dit soort misstanden. En dan is dit ook nog eens een talentenjacht met grote leeftijdsverschillen, waarbij kandidaten in een sterke afhankelijkheidspositie zitten. Er móet dan simpelweg een protocol zijn. Ook volgens de wet.”

Drempel te hoog

Had een vertrouwenspersoon hier dan verschil kunnen maken? Die stond bij The Voice nogal op afstand, blijkt uit de uitleg van De Mol. Zijn bedrijf Talpa had weliswaar een externe vertrouwenspersoon, maar intern lag die rol vooral impliciet bij de kandidatenbegeleiders. “Als John de Mol zegt dat vrouwen deze misstanden niet melden, roept dat automatisch de vraag op waarom niet”, constateert Lilian Vermeulen. Zij is eigenaar van het Centrum Vertrouwenspersonen Plus, dat externe vertrouwenspersonen levert aan tal van werkgevers. “Blijkbaar is de drempel dan toch hoog. En zou je je als werkgever eerst moeten afvragen: waar zit de belemmering?”

Een vertrouwenspersoon kan die drempel verlagen, al is daarvoor meer nodig dan alleen een vinkje op een formulier. “Het begint met een veilige bedrijfscultuur. Durf je iets te zeggen, of een afwijkend standpunt in te nemen? Bij heel veel organisaties valt daar nog winst te behalen. In dat geval is de stap naar een vertrouwenspersoon vaak ook kleiner als er wél iets misgaat. Pestgedrag, uitsluiting, of zoals hier seksueel overschrijdend gedrag.”

Bewustzijn door #MeToo

Het bewustzijn bij werkgevers ziet Vermeulen wel toenemen. Zeker omdat sociale veiligheid op de werkvloer enkele jaren terug extra onder de aandacht kwam toen vrouwen onder de hashtag #MeToo hun ervaringen rondom (seksuele) intimidatie vaker begonnen te delen. “Al vind ik het lastig om daar cijfers op te plakken: door de coronacrisis zagen we de laatste twee jaar andere onderwerpen terugkomen. Zoals mensen die zich vanwege besmettingsrisico's niet veilig voelen op de werkvloer.”

Vakbond FNV wil intussen dat de overheid bedrijven meer verplichtingen op gaat leggen. “Iedereen valt nu – terecht – over John de Mol heen”, zegt Jong. “Maar het begint ermee dat de verantwoordelijkheid voor sociale veiligheid heel erg bij de werkgever is gelegd. Zo’n RI&E is al decennia verplicht, maar pas nu wordt dat enigszins onder de aandacht gebracht. Dan heb ik het nog niet eens over de handhaving hiervan: die ontbreekt vaak volledig.”

Lees ook:

John de Mol: Onbedoeld indruk gewekt schuld bij vrouwen te leggen

John de Mol heeft in de aflevering van BOOS “volledig onbedoeld” de indruk gewekt dat hij “de schuld bij vrouwen” legt. Dat laat de Talpabaas weten in een verklaring.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden