FNV eist meer loon, maar dat is eigenlijk wisselgeld

Beeld ANP

Het is altijd de looneis die de meeste aandacht krijgt als vakbonden hun plannen voor komend jaar bekend maken. Zo ook vandaag. FNV maakt bekend dat het minstens 3,5 procent meer loon eist. In het spoor van de FNV zegt het CNV eveneens met forsere looneisen te komen. 

Maar er speelt voor de vakbonden een grotere kwestie dan de lonen. Steeds meer zijn het de werknemers die de risico’s dragen. Bij ziekte, ontslag en pensionering en met onzekere contracten. Zeker dat laatste moet stoppen, zegt de vakbond. Het gedrag van werkgevers ‘die kiezen voor goedkope arbeid waarbij de risico’s volledig bij de werkenden komen te liggen’ moet veranderen.

Werkgevers hebben andere zorgen. Zij klagen dat het elk jaar duurder wordt om personeel in dienst te nemen. De loonkosten stijgen dit jaar met 2,8 procent, zei Hans de Boer eerder dit jaar. Dat geld gaat niet op aan salarissen, maar aan hogere belastingen, premies voor pensioenen en werknemersverzekeringen. 

Minder personeel of regelingen versoberen

Een bedrijf dat de kosten wil drukken kan twee dingen doen. Minder personeel aannemen en/of de regelingen voor werknemers versoberen. Dat laatste gebeurt bijvoorbeeld in de pensioendiscussie. In plaats van een stelsel waarbij de werknemer bij zijn pensioen een vaststaande uitkering krijgt, gaan steeds meer werkgevers over op een systeem waarbij die uitkering niet meer vaststaat. Valt een pensioen lager uit dan verwacht, dan legt de werkgever niet meer extra geld bij en heeft de gepensioneerde pech.

Minder personeel aannemen is eveneens een veelgebruikte strategie. De opkomst van de zzp’er is daar het gevolg van, want het werk moet natuurlijk wel gedaan worden. Ongeveer 1 miljoen zzp’ers zijn er ondertussen in Nederland. Veel te veel, vinden de vakbonden. Meer zzp’ers betekent in hun ogen minder vaste krachten. En juist die vaste krachten zorgen ervoor dat er premies worden betaald voor de verzekeringen tegen werkloosheid (WW) en arbeidsongeschiktheid (WAI). Daalt het aantal vaste krachten, dan moet de werkgever per vast personeelslid steeds meer betalen om het sociale vangnet te onderhouden. Dat versterkt de dynamiek van een almaar flexibeler wordende arbeidsmarkt.

Hogere lonen voor vaste krachten leidt er alleen maar toe dat werkgevers nog meer zelfstandigen inhuren. Daarom maakt de FNV zich vandaag ook hard voor stijgende loonkosten bij onzeker werk. Dat kan door de uurlonen van flexkrachten te verhogen. “Flexwerkers verdienen nu 40 procent minder,” zegt arbeidsvoorwaardencoördinator Zakaria Boufangacha. Dat komt volgens hem doordat flexwerkers geen dertiende maand krijgen en geen onregelmatigheidstoeslagen.

Werkgevers willen dat graag zo houden. Hun oplossing: minder rechten voor vaste werknemers. Als we makkelijker ons personeel kunnen ontslaan of minder hoeven te betalen als zij ziek worden, dan willen we best meer mensen aannemen, zo redeneert VNO-NCW. 

Gesprekken zaten vast

Begin deze maand stopten werkgevers en vakbonden met hun overleg over de arbeidsmarkt. De gesprekken zaten muurvast. Daar zal de komende tijd weinig aan veranderen. De vakbonden kunnen aan tafel met VNO-NCW nauwelijks iets toegeven. Hoe kan de bond na alle versoberingen van de afgelopen jaren verkopen dat bijvoorbeeld het ontslagrecht wordt versoepeld?

De looneis raakt minder aan de fundamentele discussie over de zekerheden van werknemers. Daar zit voor de bond nog enige speelruimte. Looneisen worden niet afgesproken aan de tafel waar Hans de Boer van VNO-NCW zit. Dat gebeurt op lager niveau, bij de cao-onderhandelingen. Daar spraken vakbonden met een truckfabrikant af dat uitzendkrachten 10 procent meer gaan verdienen, beloofden bedrijven in de industrie meer vaste krachten in dienst te nemen en voerde een bank een papamaand in. Daar ligt ook de kans voor de vakbonden om iets van het verloren terrein goed te maken.

Minimale loonsverhoging

FNV zet in komende cao-onderhandelingen in op een minimale loonsverhoging van 3,5 procent. Daarnaast stelt de vakbond de eis dat iedereen er minstens 1000 euro (bruto) per jaar op vooruit moet gaan. Dat zou betekenen dat mensen met lage inkomens er zelfs tot 5 procent bij moeten krijgen.

Verder blijft FNV ook komend jaar hameren op een einde aan de ‘doorgeslagen flexibilisering'. Meer werknemers moeten een vaste baan krijgen. Een derde punt van aandacht is een herverdeling van werk tussen de generaties. FNV wil dat ouderen minder kunnen gaan werken, zodat er meer banen komen voor jongeren. De eisen komen vanaf 1 december op de cao-tafels te liggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden