FN kan holocaustontkenner Jean-Marie missen als kiespijn

Partijleider Marine Le Pen en haar vader en voorganger Jean-Marie, tijdens het partijcongres van het Front National in Lyon, afgelopen november.Beeld reuters

De schrik van de Franse politiek doet een stapje terug. Jean-Marie Le Pen, oprichter van het extreemrechtse Front National, heeft aangekondigd dat hij geen kandidaat is bij de regionale verkiezingen in Frankrijk, eind dit jaar. Hij nam deze stap na een langdurige ruzie met zijn dochter Marine, die het Front National sinds 2011 leidt. Maar of hiermee ook zijn rol binnen de partij definitief is uitgespeeld, zoals Marine eist, moet nog blijken.

Vorige week woensdag barstte een bom, die er al langer lag. Nadat Jean-Marie Le Pen (86) opnieuw zijn eerdere uitspraak herhaalde dat de gaskamers in de Duitse vernietigingskampen "een detail zijn uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog", nam zijn dochter Marine direct publiekelijk afstand van de woorden van haar vader.

"Jean-Marie Le Pen bevindt zich in een spiraal tussen de tactiek van de verschroeide aarde en politieke zelfmoord", schreef Marine Le Pen (46) in een verklaring. Zijn status 'geeft hem niet het recht het Front National te gijzelen'.

Marine drong erop aan dat het goed zou zijn dat hij 'zijn politieke verantwoordelijkheden beëindigt', oftewel een vrijwillig vertrek uit de partij die hij zelf in 1972 oprichtte. Ook zei zij dat haar vader vanwege zijn uitspraken voor de disciplinaire commissie van de partij moet verschijnen.

De bejaarde politicus reageerde een dag later verbeten en zei er niet over te peinzen om een eind te maken aan zijn politieke loopbaan. "Marine Le Pen wenst mij misschien dood, dat zou kunnen, maar ze moet niet rekenen op mijn medewerking."

Jean-Marie Le Pen werd in 2011 erevoorzitter van het Front National, toen zijn dochter het partijleiderschap overnam. Zij probeert al jaren om het Front National, waar van oudsher een zweem van antisemitisme omheen hangt, salonfähig te maken en zo meer kiezers te trekken. Haar vader gooit echter telkens roet in het eten.

Komende vrijdag breekt het uur van de waarheid aan voor Jean-Marie Le Pen. Dan overlegt het bestuur van de partij wat er met hem moet gebeuren, een lastig dilemma. Als Marine haar vader uit de partij zet, riskeert zij dat een deel van de aanhang met hem vertrekt. Als zij hem laat functioneren komt er van haar hervormingen van de partij waarschijnlijk niet terecht.

Beeld afp

Het is voor het eerst dat Marine Le Pen concrete maatregelen heeft genomen om haar vader te straffen, en het lijkt erop dat hij luistert, in elk geval nu. Zijn besluit om zijn kandidatuur in te trekken was daarom redelijk verrassend, zegt correspondent Kleis Jager in Parijs.

"Jean-Marie Le Pen heeft zich altijd laten kennen als iemand die de dienst uitmaakt. Maar nu is hij kennelijk toch op zoek naar een manier om de schade voor zijn partij te beperken. Toch moeten we, ook al lijkt hij nu de zaak rustig te willen houden, nog afwachten of hij zich zal terugtrekken, zoals Marine heeft geëist. In elk geval ligt het voor de hand dat ze hem komende vrijdag tijdens de vergadering van het partijbestuur zullen vragen of hij er helemaal mee wil ophouden."

"Overigens stelt hij wel als voorwaarde voor het intrekken van zijn kandidatuur voor de regionale verkiezingen, dat zijn kleindochter Marion Maréchal-Le Pen (25) zijn plaats als kandidaat inneemt. Zij zit nu als parlementslid voor FN in de Nationale Assemblee. Marion aardt erg naar haar grootvader en staat op gespannen voet met haar tante Marine. Dat is ook weer een voorbeeld van de manier waarop hij politiek bedrijft, dat hij denkt te kunnen bepalen dat zijn kleindochter het overneemt"

Jean-Marie Le Pen met zijn kleindochter Marion Maréchal-Le Pen, lid van het Franse parlement voor het Front National.Beeld Reuters

Waarom heeft Jean-Marie Le Pen het zijn dochter sinds haar aantreden als partijleider van het Front National toch steeds zo lastig gemaakt?
"Dat vragen veel mensen zich af. De oorzaak moeten we misschien zoeken in de manier waarop hij in elkaar zit. Jean-Marie Le Pen heeft zijn partij altijd gezien als zijn eigen speelgoed. Als er iemand komt die hem dat wil afpakken, is hij geneigd het dan maar te vernietigen. Als een soort keizer Nero die Rome in brand steekt. Jean-Marie is het volstrekt oneens met de hervormingen van zijn dochter. Hij heeft eens gezegd: 'Een vriendelijk Front National interesseert niemand'. Hij vindt dat het FN veel te links is geworden."

Is er nog toekomst voor Jean-Marie Le Pen binnen het Front National? Zou hij bijvoorbeeld het erevoorzitterschap kunnen behouden?
"De afgelopen tijd zijn er zulke verschrikkelijke dingen gezegd, dat het ondenkbaar lijkt dat hij nog politiek actief blijft binnen de partij. Dat zou Marine Le Pen ongeloofwaardig maken, al kun je je ook afvragen wat geloofwaardigheid bij deze familie betekent. Als erevoorzitter zou Jean-Marie nog steeds toegang hebben tot belangrijke partijorganen, en zo invloed kunnen blijven uitoefenen. Daarom zou het logisch zijn dat hij zich helemaal terugtrekt, en dan kan dit een eerste stap zijn. Maar het blijft moeilijk te voorspellen of dit het begin is van zijn vertrek uit de politiek."

Mocht Jean-Marie Le Pen het Front National verlaten, wat kunnen dan de gevolgen zijn voor de partij?
"Marine Le Pen wil proberen meer kiezers te trekken en dan kun je geen Holocaust-ontkenner in de partij hebben, die ook nog zegt dat zijn kleindochter de kandidatuur voor de regionale verkiezingen moet overnemen. Op korte termijn zal zijn terugtreden misschien schade opleveren voor het Front National, als zijn aanhang mee vertrekt. Maar op de langere termijn kan het winst opleveren. Ik denk niet dat Marine Le Pen dezelfde ideeën heeft als haar vader."

"Bij de laatste departementale verkiezingen was het Front National qua aantal kiezers eigenlijk al de grootste partij in Frankrijk, voor de rechtse UMP van oud-president Sarkozy en ruim voor de socialisten van president Hollande. Maar vanwege het Franse kiesstelsel, waarin je op elk politiek niveau meer dan 50 procent moet halen, heeft zich dat voor FN niet in zetels vertaald. Dat kan anders worden als het Front National normaliseert. Frankrijk lijkt op weg naar een driepartijenstelsel."

Beeld reuters
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden