Floris en ik

Het is eigenlijk net wat te koud om te gaan fietsen. Maar woensdag 27 juni is mijn eerste vakantiedag en er bestaat nu eenmaal zoiets als vakantiekoorts.

Mijn sportfiets staat dromerig tegen de muur van de garage. Hij heeft al minstens een maand werkeloos moeten toezien hoe ik iedere ochtend mijn stadsfiets van de standaard haal. Maar nu, nu de zomer zich aankondigt middels een vakantie, moeten hij en ik er maar weer eens op uit.

Achter ons huis ligt de Karnemelkse Sloot. Er staan drie boerderijen en een leegstaande schuur. Bij die schuur kun je naar links of naar rechts, naar ’s Graveland en Ankeveen of naar Weesp en Amsterdam.

En naar Muiden.

Hier, op de weg waar ik fiets, liep volgens de overlevering 810 jaar geleden ook een weg. Het zal wel een zandpad geweest zijn, met steenslag, grind en karrensporen. Ook toen zal het van de Karnemelkse Sloot naar het Muiderslot een kleine tien kilometer zijn geweest. Afstanden worden niet aangetast door de tijd.

In het Muiderslot zat destijds Floris V gevangen. Zoon van Willem II. Als tweejarige werd Floris na de dood van zijn vader Graaf van Holland, op z’n twaalfde nam hij de dagelijkse leiding van die gewesten op zich en hij was veertien toen hij in het huwelijk trad.

Ik denk aan Floris V als ik rechtsaf sla richting Muiden en ik voel me een laatbloeier.

Aan weerszijden van het fietspad lopen ganzenfamilies in het gelid door het drassige landschap, aangelegd om zeldzame watervogels te verleiden om in het Gooi te komen overzomeren. Hoe zou het er hier in 1296 hebben uitgezien hier? Mijn fantasie schiet tekort om acht eeuwen ontwikkeling uit dit landschap weg te poetsen. Voor de zekerheid denk ik het benzinestation aan de horizon weg, maar daar blijft het bij.

De paardebloemen in de berm zijn talrijk. Sommigen van hen zijn al uitgebloeid, wat dan resteert is een grijs, pluizig kopje met nieuwe paardebloemzaadjes. Iemand vertelde me ooit dat er uit elk van die zaadjes weer een nieuwe paardebloem groeit. Als dat waar is, moeten er nauwelijks nog paardebloemen hebben gestaan toen Floris hier aan zijn gruwelijke einde kwam.

Hij was ambitieus. De voortdurende drang om zijn territorium te vergroten kreeg gestalte door een roekeloze politiek van oorlog, strooptochten en het neerslaan van gewapende opstanden in onderworpen gebieden.

Zijn melancholie bracht hem macht, rijkdom en aanzien.

Inmiddels fiets ik langs de Vecht. Rechts aanhouden. Wind tegen. Op een aanlegsteiger proberen twee meisjes het winterwit van hun ruggen af te zonnen. Een van hen kijkt op, maar niet naar mij. Ze kijkt ongerust naar de wolken die over de weilanden aan komen drijven. Ook ik kijk ernaar. Het is fascinerend om te zien hoe de hoge, ongevaarlijke wolken worden overvleugeld door hun lagere donkere collega’s. Sommige wolken geven de indruk grijnzend op je neer te kijken, als een jager die een hert in zijn vizier heeft. Ik ben de prooi voor wie geen vluchten meer mogelijk is.

Misschien was Floris dat in 1296 ook, op die voor hem fatale dag. Over regen en zonneschijn vermelden de historici niets.

Toen hij even oud was als ik nu ben, had zijn verdeel- en heerspolitiek ongekende vormen aangenomen. Hier, onder de rook van Amsterdam, moet zich het politiek centrum van West-Nederland hebben bevonden. Het is nauwelijks voor te stellen dat er in Weesp, Driemond of Muiden ooit een tiran gezeteld heeft, een nietsontziende machthebber die tot ver over de landsgrenzen zijn expansiedrift botvierde op onschuldige burgers. Die de zoon was van de Graaf van Holland. Dat allemaal is, als je in het historische centrum van Weesp ziet hoe de eerste plezierjachtjes van de zomer rustig wachten tot de brugwachter zijn boterham op heeft, volkomen ongeloofwaardig. Als ik rechtsaf sla richting Muiden – een weg waarlangs links de woonboten in de Vecht dobberen en rechts de kaasboerderij een paar dagjesmensen ontvangt; ook een weinig inspirerende omgeving voor een oorlogszuchtige adolescent – twijfel ik voor het eerst aan de waarheid van de geschiedenis. Niets hier draagt de sporen van een stre!

ng regime.

Wat zou ik doen over vier jaar? 24 ben ik dan. Er bestaat een kleine kans dat ik net opdracht heb gegeven een reusachtig slot te bouwen, ter meerdere eer en glorie van mezelf, maar erg waarschijnlijk is dat niet. Floris deed het wel en vóór zijn dertigste verjaardag verrees het Mudierslot, één van de mooiste en beroemdste kastelen van Nederland, het kasteel dat aan het eind van dit smalle weggetje waarover ik nu fiets ligt.

Het lot van megalomane heersers is dat hun grootheidswaan hen niet alleen op een voetstuk plaatst, maar hen er ook vaak vroeg af laat weer vanaf laat vallen. Want terwijl ik zie hoe de torens van het Slot trots uittorenen boven het populaire eetcafé Ome Ko (ome Ko is inmiddels een meer illustere oud-inwoner van Muiden dan Floris V), denk ik aan het einde van het leven van zijn eerste bewoner.

Floris was de held van het volk. De boeren liepen weg met hem. Toch konden ook zij niet verhinderen dat hun leider gevangen werd gezet door een clubje ontevreden edelen, nota bene in zijn eigen slot. In die tijd had men van de adel duidelijk nog wél iets te vrezen.

Zijn allerlaatste tocht, vandaag precies 810 jaar geleden, begon waar ik nu mijn sportfietsje tegen een muur zet: de ingang van het Muiderslot. In een poging te ontsnappen reed Floris – zijn voeten aan zijn paard gebonden – de route die ik zojuist heb afgelegd. Pas ter hoogte van de Karnemelkse Sloot – waar mijn tochtje begon – wordt hij ingehaald door zijn bewakers en doodgestoken. Zijn paard en hij waren even daarvoor in de sloot gevallen.

Ik denk aan het feit dat ik Floris tegemoet ben gefietst, 810 jaar te laat, dat wel. Dan pak ik mijn fiets en zwaai mijn been over het zadel. Natuurlijk neem ik een andere weg terug; van het Muiderslot naar de Karnemelkse Sloot kan een levensgevaarlijk ritje zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden