Florence Nightingale en de autist

Merijn de Boer toont zich bij zijn tweede roman een volwassen en sterk romancier

Vera werkt in de zorg, maar wat voor zorg eigenlijk? "In een flat die grensde aan de ring moest ik een mongool aftrekken en dat duurde en duurde maar. Om tot een afronding te komen liet ik hem aan mijn borsten sabbelen, terwijl ik luisterde naar het langsrazende verkeer." Ze geeft seks aan gehandicapten. Op een dag ontmoet ze op die manier Binnert Bruinworst, een autist die symbiotisch met zijn moeder in een groot maar vervallen huis aan de Vecht woont. Moeder Neeltje vindt dat hij seksueel gezond moet worden, vandaar haar beroep op Vera's dienstverlening. Maar Vera wordt smoorverliefd op de sterke, knappe en ook niet al te domme Binnert en besluit hem bij zijn moeder weg te halen en voor zichzelf te houden.

Dat is kortgezegd het verhaal in ''t Jagthuys', het derde boek van Merijn de Boer (1982) die voor zijn debuut, de verhalenbundel 'Nestvlieders', al de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs kreeg en dat snap je. Want ondanks de soms ietwat merkwaardige, wellicht 'gezochte' thema's van zijn verhalen is hier een rasschrijver aan het woord. Een schrijver ook die in een stevige traditie wil staan, want de namen van Gogol, Nabokov, W.F. Hermans die in ''t Jagthuys' vallen, laten wel zien dat hij geen flodderliteratuur wenst te bedrijven.

Verhaal, stijl, karaktertekening, alles klopt hier. De verloederde moeder die, lijdend aan een soort Münchhausen by proxy haar zoon ziekelijk tegen de buitenwereld beschermt, de leergierige en gevoelige Binnert, die helemaal niet zo autistisch is als het lijkt, de egoïstische Vera, ze zijn alledrie met dezelfde dosis barmhartigheid en venijn getekend. En dat is in dit soort verhalen de kunst: om karakters te beschrijven die zowel exemplarisch als levensecht zijn.

Ook is De Boer, in navolging van Nabokov en Hermans, een meester in het detail. Zo is er geen soortelijk verschil tussen het pottertje dat Vera na elke sessie van moeder Neeltje, die ongeduldig in de woonkamer zit te wachten tot ze boven klaar zijn, krijgt en de selderijstengel waarmee de moeder haar zoon heeft leren masturberen. Het alledaagse, absurde en pijnlijke heeft allemaal dezelfde toonhoogte, en dat werkt uitstekend. Neem deze scène tussen moeder en zoon, als de jaloerse Neeltje heeft laten merken Vera niet erg hoog te hebben zitten:

"Niet zo'n interessant kind? Hij vroeg zich af wat ze daarmee bedoelde. Maar hij voelde tegelijk de aanvechting om het met haar eens te zijn. Dus zei hij: 'Het is inderdaad puur voor de lichamelijke ontspanning.' Ze moest lachen en aaide hem over zijn hoofd. 'Dat heb je mooi gezegd, 'lichamelijke ontspanning'. En altijd een rubbertje, toch?' 'Tuurlijk', zei hij. Hij keek braaf omhoog. 'Mooi zo. Als je genoeg van haar krijgt, of als je liever iets anders wil, een negerinnetje of zo, dan zeg je het, he?' 'Ja moeder. Dank je wel. Dan zal ik het zeggen.'"

Gewoontjes en surrealistisch ineen, en dat is eigenlijk dit hele boek. Het gaat over liefde, egoïsme, loyaliteit, verlatingsangst maar op de bodem ligt een kritische kijk op menselijk denken en handelen.

En ondanks de ongebruikelijke combinatie van een autist en een seksuele Florence Nightingale is dit in de grond ook een boek over de haken en ogen van de liefde, over de ongelijke inzet van liefdespartners, over moederliefde en vrouwenlust. Daarnaast gaat ''t Jagthuys' ook over werkelijkheid en verbeelding, Binnert kent de grote wereld slechts uit boeken en zijn emoties worden gevoed door klassieke muziek: hij is de wereldvreemde kluizenaar maar tegelijkertijd de onbedorven, pure mens waarop de maatschappij geen vat heeft. In zekere zin krijgt moeder Neeltje gelijk met hem binnen te houden.

Het slot van ''t Jagthuys' - Vera loodst Binnert op slinkse wijze het huis uit en trakteert hem op een half fantastische, half hallucinatoire tocht door Amsterdam - is niet het sterkste deel van het boek (ik moest denken aan Vestdijks essay 'Het pernicieuze slot' over de moeilijkheden van kunstenaars om een goed einde aan hun werk te breien), maar dat zij de schrijver vergeven.

Uit de veelbelovende verhalenverteller van zijn debuut, en zijn eerste roman 'De Nacht', is een volwassen en sterk romancier geworden. Het zou mij verbazen als dat bij de obligate prijsuitreikingen van komend jaar onopgemerkt bleef.

Merijn de Boer: 't Jagthuys Querido; 240 blz. euro 18,99

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden