Flonkerende opera met een hoog Anton Pieck-gehalte

Klassiek

Alexander Melnikov Skrjabin, Feldman ****

"Op verzoek van Alexander Melnikov zal het concert grotendeels in het donker plaatsvinden", stond er op het bord bij de zaalingang. Behalve een vleugel en een pianokruk bevond zich ook een schemerlamp op het podium van het Muziekgebouw aan 't IJ. Die mocht nog net aan bij twee sonates van Skrjabin, bij de derde knipte de pianist het licht uit.

In het donker spelen, met slechts één zwak spotje gericht op de toetsen: je creëert er een sfeer mee, de aandacht vloeit alleen naar de muziek. En dat vond Melnikov nodig bij de stukken van Alexander Skrjabin en Morton Feldman.

Skrjabin en Feldman samen op één programma? Logisch, volgens de Russische pianist die te gast was in Amsterdam. Skrjabin werd niet oud, stierf door een bloedvergiftiging. Maar áls hij tijd van leven had gehad, dan zou zijn harmonische taal zich ontwikkeld hebben à la 'Triadic memories' van Feldman. Het laaiende vuur zou gedoofd zijn. Een aai en een veeg over de toetsen, klanken op de grens van iets en niets, zo minimaal en superzacht, zouden overgebleven zijn.

Een mooie gedachte, en een experiment waard. Als een razende vloog Melnikov door Skrjabins Tweede en Derde sonate en trachtte hij structuur aan te brengen in de vulkanische notenbrij. Levensbedreigend snerpten de trillers in sonate nummer negen. Bij Feldman trok hij zich stilletjes terug, plukte hier en daar een nootje uit de lucht en speelde met de echo in de klankkast van de vleugel.

Je voelt als musicus bij de uitvoering van zo'n Feldman direct wat voor vlees je in de kuip hebt: wat als een deel van het publiek niet meegaat in het avontuur van de duistere, feldmanniaanse luisterervaring? Dan maak je van de aangekondigde anderhalf uur - er staan geen tempoaanduidingen in de 'Memories', de lengte varieert - vijfenzestig minuten. Opperste concentratie? Is niet op te brengen als om de haverklap iemand zo stil mogelijk de zaal verlaat, maar daarmee altijd nog veel meer geluid produceert dan in de partituur staat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden