Flipper lacht, maar is ie wel gelukkig?

Supermarktketen Lidl is onder druk van dierenactivisten gestopt met de verkoop van kaartjes voor het Dolfinarium in Harderwijk. Maar hoe zielig is Flipper eigenlijk?

Erwin Virginia van de Dierenbescherming vindt dat dolfijnen worden ingezet als ’dierlijke clowns’.

„Een dolfijn is een zeer intelligent dier met een uitgebreid gedragspatroon en heeft daardoor zeer veel ruimte nodig. Uit onderzoek blijkt dat dolfijnen in gevangenschap over niet meer dan één tienduizendste procent van de ruimte beschikken die zij in de oceaan hebben. Hoezeer de medewerkers van een dolfinarium dat ook proberen: het lukt ze nooit om de natuurlijke omgeving na te bootsen.

Ook voor het Dolfinarium in Harderwijk geldt dat daar wilde dieren in een bassin worden gehouden en we behoren hen eenvoudigweg niet uit de natuur weg te halen. Het excuus van het Dolfinarium is altijd dat deze dieren niet uit het wild komen, maar onderdeel zijn van een Europees fokprogramma. Ze worden in gevangenschap geboren en zijn niet van jacht afkomstig. Dat vindt het Dolfinarium een pluspunt. Maar het welzijn van deze dieren in gevangenschap blijft in het geding.

Dolfijnen lijken altijd vrolijk, en hebben een schijnbaar menselijke lach. Die werkt in hun nadeel. Want je kunt toch vaststellen dat ze onnatuurlijk gedrag vertonen. Door de geringe ruimte krijgen zij te weinig prikkels. Het Dolfinarium zegt daarop: maar juist omdat we ze laten optreden in shows, krijgen ze die uitdagingen wel. Maar is dat wel zo? Als we een hamster in zo’n loopradje laten draaien, is dat een menselijke ínvulling van het dierlijke gedrag. Dat geldt voor een dolfijnenshow ook.

Het doel van een Dolfinarium zou zijn dat mensen bij een bezoek respect krijgen voor dit prachtige dier. Maar met het vertonen van door mensen bedachte kunstjes dwing je helemaal geen respect af. De dolfijn is op deze manier het clowneske instrument van de mens.

Verder spelen de Dolfinariums geen enkele rol bij het in stand houden van deze soort. Wat blijft er dan over? Ik zal niet zeggen dat ik vind dat het Dolfinarium dichtmoet, want dan hebben we morgen een rel. Maar ik stel wel dat een dolfinarium een van de eerste dierentuinen zou zijn die ik afgeschaft wil zien.”

Volgens Bert van Plateringen van het Dolfinarium Harderwijk levert een show respect op.

„Ik respecteer de beslissing van Lidl om onze voordeelkaartjes uit de schappen te halen, maar ik betreur de argumenten die de actievoerders gebruiken. Zij suggereren dat ons Dolfinarium iets te maken zou hebben met de brute vangst van dolfijnen in de kustwateren van Japan. Niets is minder waar. Alle dolfijnen in Harderwijk zijn in ons eigen Europese netwerk geboren.

We hebben op dit moment dertig dolfijnen in ons park, maar ik verzeker dat Tukker, Apollo en Spetter volkomen natuurlijk gedrag vertonen. Om een voorbeeld te noemen: zij planten zich voort. Afgelopen twaalf jaar hebben we in het Dolfinarium Harderwijk zestien succesvolle geboortes mogen meemaken. Nou, dat gebeurt niet als dieren zich niet veilig of prettig voelen.

Ze vertonen ook normaal sociaal gedrag. Ze maken soms ruzie, zijn soms verliefd. De gevangenschap is wel van invloed, maar we doen er van alles aan om de dolfijnen scherp en alert te houden. We geven ze voedsel en speeltjes steeds op andere momenten, zodat de dieren geen voorspelbare dagen krijgen.

Verder bewegen ze zich zoals zij dat ook op zee zouden doen, het enige verschil is dat ze dit op ons verzoek doen. In het wild springen ze ook, maken een salto, en op de oceaan komen ze dan wel geen gekleurde bal tegen die wij hen aanbieden, maar doen ze het kunstje met een losgeslagen boei. Je kunt de dolfijnen ook tot niets dwingen. Als ze geen zin hebben, doen ze het niet. Maar ze hebben doorgaans juist wél zin. Dat betekent ook iets. En ik wil benadrukken: we laten ze geen bewegingen maken die zij in de vrije natuur niet zouden doen.

Het showelement is voor ons een middel om de dieren voor mensen aantrekkelijk te maken. Daar merken de dolfijnen helemaal niets van. Maar door dit optreden gaat het publiek vol bewondering naar huis. Alsof dat geen respect oplevert.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden