Zonder werk

Flexibele arbeidskrachten voelen de coronacrisis als eerste in hun portemonnee

Zzp’ers, uitzendkrachten en oproepkrachten zijn als eerste de klos nu veel werk verdwijnt.Beeld Maus Bullhorst

Flexibele arbeidskrachten komen als eerste zonder werk te zitten door de coronamaatregelen. Kan er iets voor hen geregeld worden? 

“Iemand werk voor mij? ”, vraagt Lisanne van der Meer (26) op Twitter. Ze is zelfstandig ondernemer op het gebied van marketing en evenementen. Normaal een goedlopende bedrijfstak. Nu meldt ze: “Door het coronavirus zijn al mijn projecten gecanceld tot eind april.”

Ze zal vast niet de enige zijn. Ongeveer vier op de tien werkende mensen is op dit moment een uitzendkracht, oproepkracht of zelfstandige zonder personeel (zzp). “Voor veel bedrijven die het financieel zwaar hebben is afscheid nemen van de flexkrachten de kortste klap”, zegt Ton Wilthagen hoogleraar arbeidsrecht.

Maar mogen bedrijven die door het coronavirus in zwaar weer komen flexibele arbeidskrachten zomaar ontslaan of opdrachten met zzp’ers afzeggen? Volgens Pascal Besselink, arbeidsjurist bij DAS, verschilt dat per groep.

Oproepkrachten hebben geluk

Zo hebben oproepkrachten geluk met de Wet arbeidsmarkt in balans, die dit jaar is ingegaan. Door die wet mag een werkgever niet meer korter dan vier dagen van tevoren een oproepkracht afzeggen, zonder daarvoor te betalen. “En als je een jaar lang als oproepkracht  hebt gewerkt, moet een werkgever je in de dertiende maand een contract aanbieden voor het gemiddeld aantal uren dat je per week hebt gewerkt”, zegt hij.

Voor uitzendkrachten kunnen de meeste contracten volgens  Besselink wel op korte termijn worden opgezegd door het bedrijf dat ze inhuurt. “Soms kunnen die contracten de volgende dag al worden beëindigd”, zegt hij. “Maar dat hoeft niet te zeggen dat alle uitzendkrachten dan meteen zonder werk zitten. Als je in dienst bent van een uitzendbureau, geldt dat het bureau moet zorgen voor een andere klus.”

Zzp’ers zijn een kwetsbare groep. Stichting ZZP Nederland krijgt  nu al veel meldingen binnen van zelfstandigen zonder personeel die hun omzet zien teruglopen. Besselink: “Een bedrijf kan een overeenkomst met een zzp’er altijd opzeggen als de opdracht is afgelopen.”

Veel zelfstandige ondernemers zijn nu heel hard nodig

Volgens Ton Wilthagen is het nog de vraag of bedrijven ook echt snel afscheid zullen nemen van flexwerkers. “Veel bedrijven zijn sterk afhankelijk van deze groep, voor sommigen gaat het om de helft van het personeel. En er zijn ook veel zelfstandige ondernemers die nu heel hard nodig zijn. Denk aan een zzp-leraar of een zzp-verpleegkundige.”

Als bedrijven wel afscheid nemen van zzp’ers en andere flexkrachten, neemt de druk op de sociale vangnetten enorm toe, vreest Wilthagen. Er zijn nu al sectoren die geraakt worden en waar het aandeel flexwerkers en ondernemers groot is. Hij noemt de horeca, de logistiek en de culturele sector. “Veel flexwerkers in die sectoren verdienen niet veel, hebben geen grote buffer. Als zij allemaal aanspraak moeten maken op een uitkering, met als laatste redmiddel de bijstand, dan drukt dat enorm op het budget van gemeenten die de uitkeringen moeten regelen. Het is maar de vraag of die daar geld voor hebben.”

‘Vraag je geld niet terug voor afgelaste een voorstelling’

Op sociale media verscheen gisteren een meteen veel gedeelde en sympathieke oproep, gericht  aan iedereen die voor komende weken een kaartje heeft gekocht voor een voorstelling die vanwege de corona-maatregelen is afgelast. Het verzoek is of men, zo mogelijk, wil overwegen het al betaalde bedrag voor concert of voorstelling niet terug te vragen. Daarmee doneer je dus de kaartprijs aan de zaal of het gezelschap. Daarmee zijn de kunstenaars, die nu gedupeerd zijn en doorgaans amper een buffer hebben, een beetje geholpen. 

Voor zzp’ers is er nog wel de speciale bijstand voor zelfstandigen, een de tijdelijke overbruggingsmaatregel voor zelfstandige ondernemers in zwaar weer. Maar zo’n uitkering aanvragen duurt lang, volgens ZZP Nederland gemiddeld dertien weken. Veel zzp’ers kennen die regeling ook niet. 

Meer overheidshulp voor flexkrachten

Om te voorkomen dat een hele groep aanspraak moet doen op een uitkering pleit Wilthagen voor meer overheidshulp voor flexkrachten. “Het is een grote groep. Daarom is het vreemd dat flexwerkers en zelfstandig ondernemers in tegenstelling tot vaste arbeidskrachten maar weinig aanspraak kunnen maken op regelingen van de overheid.” 

Een eerste stap? “Maak die werktijdverkorting ook beschikbaar voor flexwerkers. En stel bedrijven in staat geld te lenen om daarmee alle mensen in dienst houden, flexibele én vaste krachten.” 

Vakbond CNV doet er nog een schepje bovenop: “We vragen de overheid om een miljardeninjectie waarmee salarissen doorbetaald kunnen worden om de economie overeind te houden”, zegt voorzitter Piet Fortuin.

Lees ook:

Nieuwe verzekering zet armere zzp’ers klem

De zzp-verzekering voor arbeidsongeschiktheid zou arme zelfstandigen moeten helpen. Maar juist zij betalen straks het gelag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden