Flevoland mist een tweede Lely

Voortvarendheid zonder plan B kost bestuurders de kop

Waarom hebben vier gedeputeerden van Flevoland hun functie neergelegd? Ze hebben te graag een mooi stuk natuur aan de provincie willen toevoegen, en daarbij niet genoeg aan de risico's gedacht.

Het had zo bijzonder kunnen worden: Oostvaarderswold, de grote strook nieuwe natuur dwars door Flevoland, van de Oostvaardersplassen naar het Horsterwold. À la inpoldering van de Zuiderzee. Het paste in de bestuurlijke traditie die begon met het avontuur van ingenieur/politicus Cornelis Lely, dat Nederland een twaalfde provincie gaf.

Gedeputeerde Marc Witteman refereerde nog aan dit grote voorbeeld toen hij en zijn drie collega-bestuurders vorige week ontslag namen. Namens het viertal sprak hij in de vergadering van Provinciale Staten over het onderzoekrapport over het mislukte natuurproject. Het beeld van falen was gevestigd, hadden de vier geconcludeerd. "We wilden niet het gevoel laten ontstaan 'het gaat niet goed, toch blijven ze zitten'."

Het bijzondere project, dat aanvankelijk de zegen had van een ruime meerderheid, tot in Den Haag aan toe, was een politiek steekspel geworden. Inclusief verwijten uit de oppositie over lafheid van de normaliter druk twitterende en bloggende Witteman, die het openbare debat in Provinciale Staten vermeed. Inclusief ook burgers die roepen dat de provincie mag worden opgedoekt, en boeren die vinden dat duur aangekochte grond weer boerenland moet worden.

Wat ging er mis? In de financiële wereld noemen ze het volatiliteit, de beweeglijkheid van financiële markten en aandelenkoersen. Zeker in crisistijd is beleggen riskant; zeven bestuurders van Noord-Holland, dat miljoenen had bij het IJslandse Landsbanki, heeft het in 2009 de kop gekost. Flevoland had 'belegd' in de Rijksoverheid, die 240 miljoen euro voor het Oostvaarderswold in het vooruitzicht had gesteld.

Riep toenmalig landbouwminister Verburg in 2008 en 2009 nog op, snel werk te maken van de 1800 hectare grote corridor, haar opvolger staatssecretaris Bleker haalde een streep door natuurplannen in heel Nederland om drastisch te bezuinigen op de rijksuitgaven.

Niemand kan het provinciebestuur verwijten niet als een leeuw te hebben gevochten voor het natuurgebied, tot bij de hoogste rechter. Het past in de trend van zelfbewuste provinciale bestuurders die botsen met Den Haag om iets te bereiken voor de lokale gemeenschap. Maar waar andere provincies vermogen hebben om de geslagen gaten in de natuurplannen op te vullen, ontbreekt dat in het jonge Flevoland.

Het onderzoeksrapport schetst een (te) voortvarend provinciebestuur dat gedreven was om het project versneld uit te voeren met weinig oog voor de financiële risico's. Het draagvlak en vertrouwen kalfden ondertussen af. Lely wist zijn plannen door te voeren ondanks veel maatschappelijke weerstand, aldus Witteman. Maar de ingenieur had door het voedseltekort in de Eerste Wereldoorlog - extra landbouwgrond was welkom - en de watersnood van 1916 het tij mee. Ook was hij een bekwaam politicus.

Blijft over dat Flevoland ruim 600 hectare grond heeft aangekocht, waar iets mee moet gebeuren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden