FLESSENPOST/5

Sinds oktober 1992 spitst de aarde de oren: radiotelescopen speuren de hemel af op zoek naar intelligentie elders. Hoe talrijk die is, volgt uit de formule van Drake: N = 1011 x fs x Np x fe x fl x fi x L/LMW. Flessenpost rekent in de komende weken die formule door.

De tweede factor in de formule van Drake, fs , bevat de informatie over het aantal zonachtige sterren in de Melkweg. 'Zon-achtig' voor de doeleinden van de formule: sterren die aannemelijk zijn als aanjagers en behoeders van intelligent leven.

O, be a fine. . . De heetste sterren vallen daarvoor af omdat hun schijnen te kort duurt. Hetere sterren zijn groter, hun zwaartekracht perst de waterstof waaruit ze grotendeels bestaan heftiger samen, ze moeten die brandstof sneller verbruiken (door kernfusie) om die zwaartekracht te weerstaan. Een tien keer zo grote ster als de zon leeft maar een duizendste zo lang.

Wie de formule van Drake wil uitrekenen mag dat niet doen door bij alle factoren een menselijke maat aan te houden. Maar zo nu en dan is er niet aan te ontkomen en dit is de eerste keer: we kennen voorlopig maar een soort leven en dat heeft er behoorlijk lang over gedaan om tot iets te komen. Pas vier miljard jaar na het ontstaan van de aarde kwamen er grotere, complexe organismen. Het lijkt aannemelijk dat het leven dat op andere planeten ontstaat ook zo'n trage start zal hebben. Vijf miljard is dus de minimum levensverwachting die we van een zon zullen eisen.

Dat rekent alvast af met O, B, A en F, de eerste vier groepen sterren uit de reeks. Een grote tegenslag is dat niet voor de speurtocht naar buitenaards leven: grote sterren zijn veel zeldzamer dan kleine.

Kiss me! Kleine sterren hebben weer een ander nadeel: hun 'bewoonbare zone' ligt verkeerd. Die zone is het gebied waar een planeet moet ronddraaien om de goede temperatuur te hebben. Weer kijken we stiekem even naar de aarde. Er zijn goede redenen om aan te nemen dat de aanwezigheid van vloeibaar water een noodzaak is. Leven is nu eenmaal een chemisch verschijnsel en zoals je aan het natte binnenste van een willekeurige cel al kunt zien hebben die chemische reacties een oplosmiddel nodig. Je kunt uit algemeen in ons zonnestelsel voorkomende elementen andere oplosmiddelen bedenken - methylalcohol bij voorbeeld - maar water is verreweg superieur.

Een planeet die heel dicht bij een kleine ster staat, zodat hij in de bewoonbare zone zit, krijgt toch problemen: zijn omwenteling gaat synchroon lopen met zijn omloop. De maan heeft dat met de aarde: altijd keert hij ons dezelfde kant toe. Mercurius heeft het met de zon: een kant verschroeid, een kant bevroren. Waarschijnlijk zijn die extreme omstandigheden, zonder afwisseling tussen dag en nacht, niet bevorderlijk voor het ontstaan van leven.

Girl, kiss. . . M valt om die reden waarschijnlijk af, maar volgens de laatste computersimulaties hebben zowel zonachtige sterren, het G-type, als de wat kleinere, het Ktype, een interessante bewoonbare zone. Bij elkaar vormen die een vijfde van het aantal sterren in de Melkweg. Dus fs is 0,2.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden