FLESSENPOST 13

Sinds oktober 1992 spitst de aarde de oren: radiotelescopen speuren de hemel af op zoek naar intelligentie elders. Hoe talrijk die is, volgt uit de formule van Drake: N = 10/11 x 0,2 x 0,1 x 0,1 x 10/-6 x fi x L/LMW. Flessenpost rekent die formule door.

Als de molekulen van de erfelijkheid - RNA en DNA - op een van de overgebleven planeten aanwezig zijn, hoe groot is dan de kans op een evolutionaire ontwikkeling van bacterie, naar salamander, naar muis, naar mens? Nul, denken de deskundigen. Marswezens kunnen bestaan, marsmannetjes niet. Het aardse pad was een aaneenschakeling van toevalligheden, waarvan de kans op herhaling verwaarloosbaar is.

We zullen daarom hooguit in gesprek raken met niet-humane bewoners van elders. Enige intelligentie van hun kant is wel vereist, anders 'horen' ze ons niet. Dat roept de vraag op hoe groot de kans is dat eenvoudig leven evolueert naar complexer en uiteindelijk intelligent leven. Zijn wij uitschieters of is intelligent leven een logische uitkomst van het evolutionaire proces? In dat geval komt de factor fi in de buurt van de 1.

'Wat een gezwets en gezwabber', reageren biologen. Hier zijn we de wetenschap voorbij. Toch geloven veel biologen intuitief in een tendentie naar complexere levensvormen. Zij vermoeden dat dat noodzakelijk is, wil het leven erin slagen om de veranderende omstandigheden op een planeet te reguleren.

Het primitieve leven moest direct al bij de les zijn om het verkeer tussen de atmosfeer en de diepere aardlagen zodanig te regelen, dat het om uit te houden bleef. Zonder vloeibaar water is er geen leven en zonder een schild tegen de bakkende zon is er op den duur geen vloeibaar water. De aarde bleef koel dankzij een hitteschild, waar het eerste leven zelf hard aan heeft meegewerkt: 25 procent meer zon door een dunnere atmosfeer en het was ook op deze planeet nu een dooie boel geweest.

Een pluim voor de bacterien: zij bewaakten miljarden jaren de biosfeer en hebben het bedje gespreid voor de eukaryoten. Die cellen met een celkern lijken complex in vergelijking met bacterien, maar ze zijn niet meer dan een toevallige combinatie van bacterien. Van zo'n eentweetje ging het verder naar combinaties van combinaties, die efficienter invloed konden uitoefenen op de aardse omstandigheden.

Zo lijkt een grotere complexiteit, in potentie aanwezig in het leven van weleer, noodzakelijk om te kunnen inspelen op de geochemische dynamiek. Toch zal geen bioloog beweren dat de evolutie noodzakelijkerwijze resulteert in muis en mens. Wel in intelligent leven? De structuren die we samen 'mens' noemen veronderstellen een bouwwerk van eiwitten dat tot stand kwam na een onuitschrijfbare reeks van toevallige gebeurtenissen. Al krijgt het toeval op een andere planeet een eeuwigheid de tijd, de kans om er een mens in elkaar te knutselen blijft nihil.

Dat zegt weinig over de kans op intelligent leven. Het is duidelijk dat de bouwstenen van het leven, DNA en eiwitten, in vele configuraties de oplossing vinden voor problemen. En uit die configuraties lijkt intelligentie in soorten en maten te kunnen ontstaan. Laten we zeggen op de helft van de overgebleven planeten. We stellen fi op 0.5, in het besef dat het verwijt van gezwets en gezwabber volkomen terecht is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden