Déjà vu

Fitnessen kon vroeger langs de snelweg tussen het roest en de spijkers

Nationale trimdag 1972. De speelweide in het Amsterdamse bos.Beeld Hollandse Hoogte / Spaarnestad Photo

Honden en baarden worden getrimd. Gewelddadig aangelegde types dreigen nog weleens om iemand in elkaar te trimmen. Maar die andere betekenis van trimmen, het lichaam weer in vorm krijgen, is aardig in onbruik geraakt. Wie het nu nog gebruikt, is waarschijnlijk al enigszins op leeftijd.

Zij hebben de term overgehouden aan de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, toen het begrip in zwang was. Deze week kwam de Gezondheidsraad met het advies om meer en vaker te bewegen. In 1968 nam de Nederlandse Sportfederatie (NSF) het voortouw met een actie. 'Trim u fit', luidde de slogan. Het woord verwees naar de ook in de scheepvaart gebruikelijke term 'trimmen'. De NSF wilde dat ook de Nederlander ging bijsturen.

Dat was hard nodig, want de levensstijl veranderde op dat moment in rap tempo. Tijdens de wederopbouw was schraalheid nog troef, maar het voordeel was wel dat de meeste mensen matig aten en voldoende bewogen. De snel toenemende welvaart vanaf begin jaren zestig zorgde voor een ommekeer. Voor kilometers, die vroeger te voet of per rijwiel werden afgelegd, was de auto opeens het aangewezen vervoermiddel. Ongeveer de helft van de mensen in de grote steden raakte nooit meer een fiets aan. In huis en tuin rukten elektrische apparaten op die nauwelijks meer lichamelijke inspanning vergden. Consumenten met goed gevulde portemonnees aten graag veel en vet. Tussendoortjes rukten op. Alcohol en frisdrank, voorheen vaker gereserveerd voor feestelijke gelegenheden, werden steeds gewoner. Het aantal patiënten met hart- en vaatziekten en andere deels op welvaart terug te voeren medische aandoeningen steeg razendsnel.

In het kielzog van de actie 'Trim u fit' werden in Nederland in een paar jaar tijd honderden trimbanen aangelegd. Houten toestellen in bossen en parken moesten de Nederlander aanzetten tot onder meer bokspringen, optrekken en buikspieroefeningen. Borden gaven aan hoe het moest. Echte bikkels voltooiden het hele parcours.

Voor velen was dat een te grote opgave. De Telegraaf werkte in april 1973 een trimbaan in Ede af met onder anderen zanger Willy Alberti (46) en voetballegende Abe Lenstra (52). Beiden moesten vroegtijdig afhaken. "Morgen ga ik meteen mijn fiets oppoetsen", zei Willy Alberti. "Dit is te gek."

Hartaanval 

De trimbanen waren afgekeken van de Duitse Schweisstropfenbahnen. Die waren vooral aangelegd langs autobanen om weggebruikers de gelegenheid te geven om het lijf even te ontspannen.

Ook Nederland kreeg zo'n trimbaan langs de snelweg. In april 1971 werd zo'n voorziening aan de A12 bij Driebergen officieel 'ingesprongen' door de antirevolutionaire minister van verkeer en waterstaat Joop Bakker - voor de gelegenheid in hemdsmouwen. Stoppen, even de op borden aangegeven oefeningen doen en daarna weer fris achter het stuur, dat was de bedoeling. Maar de combinatie automobilist en toestel sloeg in Nederland nooit aan.

De trimbaan begon kort daarna ook zijn populariteit te verliezen. Hoe gezond waren ze nu eigenlijk? Er verschenen berichten over trimmers die ter plekke een hartaanval kregen. En zonder een deskundige leiding was een blessure zo opgelopen.

De trimbanen sleten bovendien snel. Roest en splinters verhoogden de aantrekkelijkheid niet. Integendeel. En als de tijd al niet zijn werk deed, dan konden vandalen de afgelegen plekken met volop te slopen objecten niet weerstaan. Op andere plekken werden de trimbanen geliefde plekken voor andersoortige lichamelijke oefeningen door hetero's en homo's.

In de jaren tachtig raakten trimmen en trimbanen definitief uit de mode. Het joggen kwam op. Rennen in de openbare ruimte werd daarvoor nog vreemd gevonden. Wie hardliep werd uitgelachen, kreeg vragen als "Zitten ze je achterna?" of opmerkingen als "Ze hebben hem al". Dat veranderde nu. Mede dankzij de aerobic-rage kwamen stilaan ook de sportscholen op.

Lees ook: De ouderwetse kniebuiging is terug in het beweegadvies van de Gezondheidsraad

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden