Fitness voor hoofd en lijf

De namen van de oefeningen lijken op schilderijtitels in een museum voor moderne kunst: The Hundred. Swan Dive. Boomerang. Ze horen bij de nieuwe vorm van fitness, Pilates, en de Nederlandse variant Ground Control. Pilates is al een aantal jaren populair in de VS. Het is bezig aan een opmars in Nederland als een waardige opvolger van het nerveuze aerobics, steps en tae bo. Pilates, dat is ontwikkeld door de Duitse Amerikaan Joseph Pilates aan het begin van de vorige eeuw, is een softe vorm van fitness voor hoofd én lichaam. Het gaat om concentratie en niet om zweten, hijgen en spierbundels kweken. Basis is het stevig aantrekken van de bekkenbodemspieren en de buikspieren, waarbij de navel een flink stuk omhoog moet komen. Dat zorgt voor de juiste stand van de onderrug en het bekken en is de uitgangspositie voor het werken aan de spieren.

Debbie Jenner, ooit danseres en de blonde zangeres van de meidengroep Doris D. and the Pins, populair begin jaren tachtig, bewerkte pilates voor de Nederlandse markt. Ze herdoopte het in Ground Control. De oefeningen hebben een vleugje yoga, ballet en oosterse gymnastiek. Op de achtergrond hebben nog wat oude Griekse en Chinese wijzen meegedacht, maar daar merk je steunend in de les niet veel van. De beoefenaars bevinden zich het grootste deel van de les op de grond, op een matje. De muziek is new age-achtig rustig, een verademing na de discodreun bij de actieve fitness. Alle aandacht is gericht op de oefeningen, uiterste concentratie is nodig om de balans te bewaren. De romp moet stabiel blijven, terwijl de armen en benen druk bewegen. Wie het powerhouse tussen de navel, onderrug en het bekken niet strak houdt, rolt geheid om.

Bij Ground Control is de oorspronkelijke pilates in drie niveaus gehakt, om ook beginners een kans te geven. Pilates is ontwikkeld voor dansers en andere sporters, die hun spieren soepel en sterk moeten trainen, maar niet veel massa willen ontwikkelen. Door aanpassingen is het nu voor iedereen, al zullen de twintigers een actievere vorm prettig vinden en de zestigers het wat rustiger aan willen doen. ,,Wie puur conditie wil trainen, moet het niet zoeken in pilates. Of je moet het driemaal per week op het hoogste niveau doen, dan ben je flink aan het werk'', zegt Marjon van Oers van het Amsterdamse fitnesscentrum Bodydesk. ,,Je kan het wel heel goed combineren met een conditiesport.''

De fitnessindustrie is volwassen geworden. Werken aan je gezondheid is gemeengoed. Vijfentwintig jaar geleden waren de sportscholen er voor de bodybuilders en de boksers. Gewone mensen sportten in clubverband, of jogden. Toen kwam Jane Fonda met haar videoband, haar strakke pakje en haar stralende glimlach, ook tijdens de oefeningen. De linkse fimster maakte duidelijk dat het voortaan weer gewoon ging om uiterlijk en geld. En met wat moeite kon iedereen er uitzien als zij. Het sloeg enorm aan en de sportscholen kregen een nieuw elan. Sport was er om het lijf te trainen en jezelf te verwennen, met kekke pakjes, versgeperste sapjes, sauna en massage. Inmiddels zijn er overal centra met een gevarieerd aanbod, van therapeutische oefeningen tot yoga of skateles. De rages volgen elkaar op, meestal onder aanvoering van een Amerikaanse film- of popster. Pilates heeft onder meer Madonna en Sharon Stone als enthousiaste beoefenaars.

Debbie Jenner: ,,Je moet pilates niet zien als rage. Het is al oud, ik ken het uit de tijd dat ik nog danseres was. Het gaat anders, het komt langzaam op. Tae bo was typisch een rage van voorbijgaande aard. Het succes ervan kwam door de reclame, heel Amerikaans, waar fitness via speciale bladen veel meer aandacht krijgt. Maar mensen willen af en toe wat anders, natuurlijk. Ik had eerlijk gezegd zelf na twintig jaar aerobics het wel gezien. Ik besefte dat ik pilates miste. ,,Het is een prettige manier om soepel te blijven.'' Debbie Jenner verwacht dat de komende maanden in steeds meer fitnesscentra een vorm van pilates zal worden aangeboden, gezien het aantal instructeurs dat een training volgt. Is deze rustige vorm van sport een reactie op het uitbundige tae bo? ,,Ja, heel duidelijk. Op alle terreinen is er sprake van meernaar binnen gericht zijn, er is meer belangstellling voor bewust leven, een balans zoeken tussen het fysieke en het mentale'', zegt Van Oers.

Hoogleraar Peter Hollander van de VU-faculteit bewegingswetenschappen kent de methode pilates niet. ,,Het laatste wat ik weet is tae bo en die trilplaten.'' Hij volgt de ontwikkelingen in de fitness op afstand en ziet steeds een variant op een zelfde thema. ,,Of je nou het pasje linksom maakt of rechtsom, maakt uiteindelijk niet uit.'' Er is niet zoveel tegen, zegt de hoogleraar, maar van hem mogen de fitness-leraren zich meer bezighouden met kwaliteit. ,,Soms lijkt het of het vooral gaat om het geld verdienen, door steeds te roepen dat iets een rage is, en helemaal nieuw. Mensen hebben al gauw de indruk dat ze gezond bezig zijn, terwijl het resultaat in werkelijkheid misschien maar matig is.''

Heeft hij de indruk dat door de gezondheidstrend meer mensen aan sport doen dan vroeger? ,,Dat is niet in cijfers uit te drukken. Vroeger gebeurde sport meer in georganiseerd verband, in clubs. Nu is het individueler, in fitnesscentra, en er lopen ook heel wat mensen door het bos, die kun je niet tellen.''

Tegen thuis oefenen, uit boekjes, is geen bezwaar, vindt Hollander. Maar als je het verkeerd doet en er is niemand die dat opmerkt? ,,Ach, je doet niet gauw iets verkeerd. Er zit veel rek in een lijf.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden