Fitna: hoofd koel houden, en de betrekkingen warm

Een parlementariër van een oppositiepartij die een klein deel van de Nederlandse kiezers vertegenwoordigt, heeft een kritische film gemaakt over het heilige boek van ongeveer 1,2 miljard moslims, de Koran. De film toont beelden van gruweldaden en houdt de islam en de Koran daarvoor verantwoordelijk.

Ik wil voorop stellen dat deze denkbeelden op geen enkele wijze de visie of het beleid van de Nederlandse regering weerspiegelen.

De islam maakt onmiskenbaar deel uit van de Nederlandse samenleving: moslims leveren een belangrijke bijdrage aan de binnenlandse dialoog. Twee van mijn collega’s in de Nederlandse regering hebben hun wortels in de islamitische wereld.

Dat er spanningen ontstaan door het contact met andere culturen, gewoonten en geloven hoeft niet te worden verdoezeld. Het is juist goed om die spanningen eerlijk en in alle openheid te benoemen. Dan is de vraag: hoe gaan we met die spanningen om, hoe overbruggen we de verschillen? In plaats van een constructief antwoord te bieden beoogt de film van de oppositie-politicus het tegenovergestelde: de film zaait slechts angst en zet bevolkingsgroepen tegen elkaar op.

Onze weerstand dient zich niet te richten tegen religies, maar tegen mensen en groepen die hun godsdienst misbruiken om met geweld hun zin door te drijven. De islam is niet het probleem. Islamieten, christenen en mensen met andere levensovertuigingen kunnen heel goed met elkaar leven. Het probleem is niet de godsdienst, maar het misbruik van godsdienst om haat en onverdraagzaamheid te zaaien.

Het is niet zinvol om de wereld te aanschouwen in termen van een ’clash of civilizations’. Laten wij ons liever richten op wat wij delen. Dialoog, niet provocatie, is hiervoor de aangewezen weg. We hoeven kritiek op elkaar niet te schuwen, maar deze moet wel op respectvolle wijze worden geformuleerd, en gepareerd. Kritiek mag echter geen aanleiding zijn tot agressie en bedreigingen, ook niet als die kritiek kwetsend is.

Godsdienstvrijheid is een universeel mensenrecht, dat ook in de Nederlandse Grondwet wordt verzekerd. Dit recht mag niet worden uitgehold. Vrijheid van godsdienst betekent de vrijheid het eigen geloof te belijden, maar ook de plicht om anderen in hun godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging te respecteren. Vanzelfsprekend geldt godsdienstvrijheid ook voor moslims in Nederland. De Nederlandse Grondwet waarborgt ook de vrijheid van meningsuiting. Dit betekent dat iedereen zijn of haar oordeel openbaar mag maken, zonder voorafgaande toestemming van de overheid. Er wordt in Nederland geen censuur toegepast. Wie kritiek heeft op de inhoud van een bepaalde godsdienst mag die uiten. Alleen de rechter kan achteraf toetsen of er sprake is van strafbare feiten.

Ik zou de vrijheid van meningsuiting echter niet willen opvatten als een vrijbrief om medeburgers ongelimiteerd te beledigen. Het is ieders verantwoordelijkheid om respect te tonen voor andermans rechten en reputatie. De Nederlandse regering heeft de oppositie-politicus verschillende malen op de mogelijke consequenties van zijn film gewezen, en een beroep gedaan op zijn verantwoordelijkheidsgevoel. De Nederlandse regering betreurt het dan ook dat hij deze film naar buiten heeft gebracht. De film dient geen enkel doel, anders dan het kwetsen van gevoelens. Niemand is nu gebaat bij verdere polarisatie: laten wij het hoofd koel houden, en de betrekkingen warm.

Dit is een samenvatting van het opiniestuk in de Arabische krant Asharq Alawsat, waarin minister Verhagen het standpunt van het Nederlandse kabinet verdedigde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden